Söğüt Zararlıları ve Hastalıkları: Yaprak Yiyen Böcekler, Yaprak Bitleri ve Pas Hastalığı
Umut Fidancılık Uzman Ekibi4 dk okuma
Söğüt ağaçlarında görülen yaprak yiyen böcekler, yaprak bitleri, söğüt pası ve kanser hastalıkları: zarar şekilleri, belirtiler ve kültürel mücadele yöntemleri.
Söğüt (Salix spp.) bitkisi, hızlı büyüme kapasitesi ve ekosistemdeki yeri nedeniyle çok değerli olsa da, özellikle genç sürgünler ve yapraklar üzerinde yoğun baskı kuran çeşitli zararlılara ve hastalıklara karşı hassastır. Söğüt yetiştiriciliğinde başarılı olmak için zararlıyı sadece görmek değil, bitkinin gelişim evresine göre zararını analiz etmek gerekir. Zararlı yoğunluğu bitkinin genel sağlığını ve verimini (biyokütle veya biyoyakıt verimi gibi) tehdit etmeye başladığında müdahale planlanmalıdır.
1. Yaprak Yiyen Böcekler ve Tırtıllar
Söğütlerde en sık rastlanan sorun, yaprakların kısmi veya tamamen dökülmesine (defoliasyon) neden olan böceklerdir. Bu grup ikiye ayrılır: genelci böcekler ve sadece söğütle beslenen uzman türler.
- Japon Böceği (Popillia japonica) ve Chrysomelid Böcekleri: Bu böcekler yaprakları yiyerek bitkinin fotosentez kapasitesini düşürür. Özellikle Phratora vitellinae ve Phratora vulgatissima gibi türler söğüt yapraklarına özel olarak zarar verir.
- Söğüt Testere Sineği Larvaları (Nematus ventralis): Bu canlılar tırtıla benzer ancak aslında eşek arısı ailesine mensup, sokmayan canlılardır. Larvalar taze ve yumuşak yaprakları yerken sadece yaprağın orta damarını bırakırlar. Tek bir saldırıda tüm bitkinin yapraklarını tamamen sıyırabilirler. Genç bitkiler için çok tehlikeliyken, olgun ağaçlarda genellikle büyük bir sorun teşkil etmezler.
- Söğüt Gövde Testere Sineği (Janus abbreviates): Bu zararlı, yumurtalarını doğrudan söğüt gövdelerine bırakır. Larvalar gövde içinde tüneller açarak ilerler ve sonunda gövdeden dışarı çıkar. Larvanın çıkış yaptığı noktanın üzerindeki tüm sürgün veya dal ölür.
2. Yaprak ve Gövde Emici Zararlılar
Emici böcekler bitkinin özsuyunu emerek bitkiyi zayıflatır ve bazen doğrudan toksin enjekte ederek bitki dokusuna zarar verirler.
- Patates Yaprak Püruğu (Empoasca fabae): Yaprak damarlarından özsu emen bu böcek, aynı zamanda bitkiye bir toksin enjekte eder. Bu durum "hopperburn" denilen bir semptoma yol açar. En belirgin belirtisi yaprak kıvrılmasıdır ve bitki büyümesinde ciddi azalma görülür. Salix viminalis türleri bu zararlıya karşı çok hassastır.
- Söğüt Yaprak Bitleri (Tuberolachnus salignus ve Pterocomma salicis): Dev söğüt yaprak biti ve siyah söğüt yaprak biti gibi türler, hızlı büyüyen söğütleri zayıflatabilir. Yaprak bitleri genellikle yaprakların alt kısmında büyük koloniler kurarak beslenirler. Karıncaların bu bitlerin salgıladığı tatlı maddeyi (honeydew) toplamak için bitkiye gelmesi, yoğun bir bit popülasyonunun habercisi olabilir.
3. Söğüt Pas Hastalığı (Melampsora türleri)
Fotoğraf: Stephen James McWilliam · CC0Söğütlerde en yıkıcı hastalıklardan biridir. Genellikle Melampsora epitea ve M. paradoxa türleri bu duruma neden olur.
Belirtiler: Yaprak yüzeyinde 1-2 mm boyutlarında, turuncu veya kahverengi, hafif kabarık pas lekeleri (püstüller) görülür. Şiddetli enfeksiyonlarda bitki yapraklarını vaktinden önce döker ve verimi ciddi oranda düşürür. Hastalık, meşe veya göknar gibi alternatif konukçularla karmaşık bir yaşam döngüsü sürdürür.
İdeal Koşullar: Nemli, serin yazlar ve ılıman kışlar bu hastalığın yayılması için mükemmeldir. Hastalık, bitkiyi ikincil patojenlere karşı savunmasız bırakabilir.
Mücadele: Dirençli çeşit seçimi en temel yöntemdir. Ayrıca, söğütlerin karışık kültürler (farklı türlerin bir arada dikilmesi) halinde yetiştirilmesi, hastalık yayılımını yavaşlatabilir.
Öne Çıkan Ürünler
4. Söğüt Lekesi (Venturia saliciperda) ve Siyah Kanser (Glomerella miyabeana)
Söğüt Lekesi: Nisan ile Ağustos ayları arasındaki ıslak havalarda yaprak, sap ve dallarda zeytin yeşili-kahverengi lekeler şeklinde görülür. Hafif vakalarda sadece sürgünlerde hasar yaparken, yıllarca süren ağır enfeksiyonlar dallarda kurumaya ve bitkinin genel canlılığının azalmasına neden olur.
Siyah Kanser: Genellikle söğüt lekesi ile birlikte hareket eder ve "söğüt yanıklığı" (willow blight) denilen ciddi bir tablo oluşturur. İlkbahar sonu ve yaz başında yaprak ve dallarda kahverengi-siyah lezyonlar oluşur. Bu lezyonlar yapraktan gövdeye doğru ilerleyerek kanser yaraları oluşturabilir. Bu durum özellikle S. viminalis ve S. miyabeana hibritlerinde görülebilir.
5. Diğer Hastalıklar ve Korunma Yolları
Taç çürüklüğü (Agrobacterium tumefaciens), antraknoz ve çeşitli kanser türleri (Dothiorella, Botryosphaeria vb.) genellikle fidanlıklarda sorun yaratır. Ancak bu hastalıklar gövdenin üst kısımlarında sınırlı kalıyorsa, kısa dönemli budama ve hasat döngüsüyle bitki kendini yenileyebilir. Hastalıkların kök boğazına (stool) inmediği sürece bitki, hemen altındaki tomurcuklardan yeni sürgünler vererek büyümeye devam eder.
Genel Tavsiyeler: Zararlı ve hastalıklarla mücadelede ruhsatlı ürünler kullanmadan önce mutlaka bölgenizdeki il/ilçe tarım müdürlüklerine danışın ve etiket dozlarına uyun. Bahçe temizliği ve sağlıklı fidan seçimi, en etkili kültürel önlemlerdir.
Kaynaklar
- Pests and Diseases - Willowpedia - Cornell University (https://willow.cals.cornell.edu/research/diseases/)
- Wikipedia – Willow (https://en.wikipedia.org/wiki/Willow)
- Salix (Willow) | North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox (https://plants.ces.ncsu.edu/plants/salix/)
- Wikipedia – Söğüt (https://tr.wikipedia.org/wiki/S%C3%B6%C4%9F%C3%BCt)
Söğüt hakkında diğer yazılar
- Söğüt Bakımı ve Budama Teknikleri: Söğüt Ağacı Nasıl Budanır?
- Söğüt Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Kök Sürgünü Yöntemleri
- Söğüt Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Söğüt Fidanı Seçimi: Çeşitler ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Söğüt Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübrelenmeli?
- Söğüt Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Söğüt Ağacı Hasat Sonrası Nasıl Değerlendirilir ve Saklanır?
- Söğüt Hastalıkları ve Zararlıları: Belirtiler ve Korunma Yolları
- Söğüt İçin İklim ve Toprak İstekleri
- Söğüt Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Söğüt Sulama Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Sulama Yapılmalı?
- Söğüt Yıllık Bakım Takvimi ve Zararlı Yönetimi
- Söğüt Yetiştiriciliğinde Verim ve Ekonomik Değer
- Söğüt Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi