Rezene Zararlıları ve Hastalıkları: Belirtiler, Takip ve Mücadele Yöntemleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Rezene tarımında zararlılarla mücadele nasıl yapılır? Bozkurt, Fusarium solgunluğu ve bezelye yanıklığı gibi sorunların belirtileri, ekonomik zarar eşiği ve entegre mücadele teknikleri.
Rezene yetiştiriciliğinde başarılı bir hasat için "gördüğün anda ilaçla" yaklaşımı yerine, izleme, sayım ve ekonomik eşik prensibine dayanan entegre mücadele yöntemleri uygulanmalıdır. Bu sistemde amaç, zararlı popülasyonunu bitkiye zarar verecek seviyeye ulaşmadan kontrol altında tutmaktır. Böylece hem maliyet düşer hem de bitkinin doğal koruyucuları olan faydalı böcekler korunmuş olur.
1. Bozkurt (Agrotis spp.) – Toprak ve Yeşil Aksam Zararlısı
Fotoğraf: Fvlamoen · CC BY-SA 3.0Zarar şekli: Larvalar (tırtıllar) gece aktif olur. Genellikle toprak yüzeyine yakın veya toprak altında bulunurlar. Genç bitkilerin kök boğazını kemirerek bitkinin kurumasına veya tamamen devrilmesine neden olurlar. Ayrıca bitkinin yeşil aksamına da zarar verebilirler.
Takip ve Örnekleme: Tarlaya köşegenler doğrultusunda girilerek en az 50 bitki incelenmelidir. Kontrol edilen bitkilerde %1-3 oranında larva veya kesik bitki saptanması, mücadele kararının verilmesi için kritik bir göstergedir.
Mücadele:
- Zehirli Yem Uygulaması: Larva yoğunluğu eşiğe ulaştığında, ilaç ve kepeğin talimatlara uygun şekilde karıştırılıp şekerli su ile sünger kıvamına getirilmesiyle hazırlanan yemler, dekara 5-8 kg olacak şekilde akşam üstü bitki diplerine atılır.
- Yeşil Aksam İlaçlaması: İlaçlama, bitkinin yeşil kısımlarını ve toprak yüzeyini kapsayacak şekilde akşam saatlerinde yapılmalıdır.
- Doğal Düşmanların Korunması: Tarla kenarlarında nane, yabani havuç ve rezene gibi çiçekli bitkilerin korunması, zararlının doğal düşmanlarını destekleyerek biyolojik mücadeleye katkı sağlar.
2. Fusarium Solgunluğu (Fusarium spp.)
Fotoğraf: Wikimedia Commons · Public domainZarar şekli: Bitkinin tüm gelişim dönemlerinde görülebilir. Özellikle fide döneminde birkaç hafta içinde yapraklarda sararma ve solmalara yol açar. Hastalık genellikle yaprağın bir kısmında veya bitkide tek taraflı olarak başlar, alt yapraklardan yukarı doğru ilerler. İlerleyen aşamalarda iletim demetlerindeki tıkanma nedeniyle tüm sürgünlerde solgunluk, köklerde çürüklük ve bitkide genel bir kurumaya neden olur. İletim demetlerinde kahverengileşme gözlenir.
Mücadele:
- Kültürel Önlemler: Hastalıkla mücadelede en önemli adım, sağlıklı tohum kullanımı ve toprak hijyenidir.
- Örnekleme ve Analiz: Tohum kapsüllerinde leke veya kuruma belirtisi olan bitkiler incelenmelidir. Tamamen kurumuş bitkiler analiz için uygun değildir; bu nedenle hasta ve sağlam dokuları bir arada bulunduran örnekler bozulmadan en kısa sürede ilgili araştırma enstitüsüne gönderilmelidir.
3. Nohut Pası Benzeri Mantari Hastalıklar (Uredinales)
Zarar şekli: Yapraklarda başta koyu kırmızımsı-kahverengi, yuvarlak veya oval püstüller (kabarcıklar) şeklinde görülür. Bu püstüller zamanla birleşerek büyür ve rengi koyulaşır. Hastalık yaprağın her iki yüzeyinde de olabilir ancak genellikle alt yüzeyde yoğunlaşır. Şiddetli durumlarda gövde ve kapsüllerde de belirtiler görülebilir; bu da bitkinin paslı bir görünüm almasına, yaprakların erken dökülmesine ve kurumasına yol açar. Hastalıklı tohumlar genellikle daha küçük kalır.
Mücadele: Hastalığın yayılmasını önlemek için nemli ve ılık koşulların takibi önemlidir. Eğer hastalık sezonun erken döneminde ortaya çıkarsa verim kaybı yüksek olabilir. Mücadele için ruhsatlı ürünler kullanılmalı, ilaçlama için Bakanlık veri tabanındaki tavsiyelere uyulmalıdır.
Öne Çıkan Ürünler
4. Bezelye Yanıklığı Benzeri Etkenler (Pseudomonas spp. vb.)
Zarar şekli: Bitkinin tüm organlarında belirti verebilir. Yapraklarda başlangıçta ıslak görünümlü lekeler, ardından siyahımsı-morumsu şekilsiz lekeler oluşur. Bu lekeler genişleyerek birleşir ve "yanıklık" görüntüsü verir. Sap kısmında kiremit kırmızısı-siyah renkte lekeler görülür ve sap bu noktadan kırılabilir. Kapsüllerde ise 0.5-1 cm çapında çökük, yuvarlak lekeler oluşur. Özellikle ilkbaharda yağışlı ve nemli geçen dönemlerde ciddi ürün kayıplarına yol açabilir.
Mücadele:
- Saha Temizliği: Hastalıklı bitki ve meyveler vejetasyon dönemi boyunca ve hasat bitiminde tarladan uzaklaştırılmalı ve mutlaka imha edilmelidir.
- İlaçlı Mücadele: Hastalığın ilk belirtileri görüldüğünde, iklim koşulları ve ilacın etki süresi dikkate alınarak ilaçlamaya başlanmalıdır.
Önemli Not: Bitki koruma ürünlerinin kullanımıyla ilgili doz, uygulama zamanı ve ürün seçimi için mutlaka Bakanlığın "Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı" kontrol edilmeli veya en yakın il/ilçe tarım müdürlüğüne danışılmalıdır. İlaçlama yaparken sırt pülverizatörü veya tarla pülverizatörü kullanılmalı; ilaçlama bitkinin yeşil aksamını kaplayacak şekilde, havanın serin ve rüzgârsız olduğu zamanlarda yapılmalıdır.
Rezene hesaplama araçları
Rezene tohumu hesaplama – arazime ne kadar rezene tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 50–60 cm, sıra üzeri 20–25 cm; dekara 0,8–1,2 kg tohum.
Rezene verim hesaplama – dönümden ne kadar rezene (baş) alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Baş rezenede boğaz doldurma beyaz ve yumuşak baş sağlar.
Ayrı sayfada hesaplayın: Rezene tohumu hesaplama · Rezene verim hesaplama
Kaynaklar
- NOHUT ENTEGRE MÜCADELE TEKNİK TALİMATI (https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/Entegre/Nohut+Entegre+Mücadele+Teknik+Talimatı.pdf)
- Sebze Hastalıkları Zirai Mücadele Teknik Talimatları.pdf (https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/yayin/Sebze+Hastalıkları+Zirai+Mücadele+Teknik+Talimatları.pdf)
Rezene hakkında diğer yazılar
- Rezene Bakımı ve Hasat: Verimli Bir Yetiştiricilik İçin İpuçları
- Rezene Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Diğer Yöntemler
- Rezene Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Rezene Fidanı Seçimi: Çeşitler ve Kaliteli Fide Nasıl Anlaşılır?
- Rezene Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübrelenmeli?
- Rezene Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Rezene Hasat Sonrası: Saklama, Taşıma ve Mutfakta Kullanım Yöntemleri
- Rezene Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Rezene İçin İklim ve Toprak İstekleri
- Rezene Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Rezene Sulama Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Sulama Yapılmalı?
- Rezene Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Rezene Verimi ve Ekonomik Değeri Nedir?
- Rezene Gençleştirme ve Yeniden Ekim Rehberi