Patlıcan Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Patlıcan yetiştiriciliğinde ay ay yapılacak işler: dikim zamanı, sulama düzeni, gübreleme, hastalık ve zararlılarla mücadele ile hasat takvimi.
Aşağıdaki takvim Türkiye genelindeki yetiştiriciler için hazırlanmış genel bir rehberdir. Patlıcan sıcak iklim sebzesidir; bu nedenle işlerin zamanlaması bölgenize göre ciddi farklılık gösterir. Sahil şeridinde (Akdeniz, Ege) işlere daha erken başlanırken, iç kesimlerde don tehlikesi geçtikten sonra hareket edilmelidir. Takvimi uygularken bölgenizin iklim şartlarını ve bitkinin gelişim evrelerini mutlaka gözlemleyin.
Ocak – Şubat
- Toprak Hazırlığı: Eğer sonbaharda ekim yapıldıysa, kış boyunca toprak yapısının korunması sağlanır.
- Gübreleme Planı: Toprak analizi yaptırarak bitkinin ihtiyaç duyacağı azot, fosfor ve potasyum miktarlarını belirlemek için en uygun zamandır.
- Don Kontrolü: Patlıcan -1 ile 2 °C arasındaki sıcaklıklarda yaşamını yitirebildiği için bu aylarda bitki yetiştiriciliği (açık alanlarda) mümkün değildir.
Mart – Nisan
- Fide Hazırlığı: Tohumlar, toprak sıcaklığı 25-30 °C olduğunda çimlenmeye başlar. Bu dönemde sıcak yastıklarda veya viyollerde fide yetiştiriciliğine başlanabilir.
- Dikim Zamanı: Bölgenizdeki sonbahar donlarının tamamen sona ermesi ve toprağın iyice ısınması beklenmelidir. Sahil bölgelerinde Nisan ayı dikim için uygun olabilir.
- Dikim Sonrası Bakım: Fideler tarlaya dikildikten hemen sonra mutlaka can suyu verilmelidir.
- İlk Gözlem: Dikimden sonraki ilk günlerde bitkiler cansız görünebilir; bu durum normaldir. Bir hafta içinde canlanmayan fidelerin yerine yedekleri dikilmelidir.
Mayıs – Haziran
- Sulama Düzeni: Patlıcanın gelişimi için düzenli sulama şarttır. İlk can suyundan sonra hava durumuna göre 15-20 gün su verilmemesi bir yöntem olsa da, bitki gelişmeye başladığında 7-8 günde bir sulama yapılmalıdır.
- Gübreleme: Dikimden 3-4 hafta sonra bitki yanına (kökten 4-6 cm uzağa) takviye gübreleme yapılabilir. Gübreyi yapraklara değdirmemeye ve kökü yakmamaya dikkat edilmelidir.
- Zararlı Takibi: Yaprak bitleri (aphids), beyaz sinekler (whiteflies) ve pire benzeri zararlılar (flea beetles) için bitki kontrol edilmelidir.
- Yabancı Ot Kontrolü: Bitki gelişimini engellememesi için yabancı ot temizliği yapılmalıdır.

Temmuz – Ağustos
- Kritik Sulama Dönemi: Meyve tutumu ve meyve gelişimi döneminde su ihtiyacı en üst seviyededir. Bu dönemde sulamanın aksatılması meyvelerde acılığa ve verim düşüşüne neden olur. En iyi yöntem damlama sulamadır.
- Hasat Başlangıcı: Çeşide göre değişmekle birlikte, dikimden yaklaşık 65-80 gün sonra hasat başlayabilir.
- Hasat Teknikleri: Meyveler yeterli büyüklüğe ulaştığında, sapları keskin bir bıçak veya budama makası ile kesilerek toplanmalıdır.
- Zararlı ve Hastalık Mücadelesi: Meyve ve sürgün kurtları, kırmızı örümcekler ve kök ur nematodları gibi sorunlara karşı bitkiler yakından izlenmelidir. Bakteriyel benek hastalığına karşı havalandırmaya dikkat edilmelidir.
Öne Çıkan Ürünler
Eylül – Ekim
- Hasadın Sürdürülmesi: Meyveler sertleşmeden ve tohumlar kabuk bağlamadan önce düzenli olarak (haftada bir veya iki kez) hasat edilmelidir.
- Sonbahar Dikimi: Bazı bölgelerde (sahil kesimlerinde) sonbahar dönemi için dikim yapılabilir.
- Toprak Hazırlığı: Hasat sonrası bitki artıkları, hastalık riskini (örneğin bakteriyel benek) azaltmak için tarladan uzaklaştırılmalıdır.
- Gübreleme: Bir sonraki sezon için toprak hazırlığı kapsamında yanmış ahır gübresi uygulaması yapılabilir.
Kasım – Aralık
- Alan Temizliği: Hastalıklı bitki artıkları mutlaka yok edilmelidir.
- Ekim Nöbeti: Hastalık görülen alanlarda bir sonraki yıl için ekim nöbeti (münavebe) planlanmalıdır.
- Kış Hazırlığı: Soğuk bölgelerde toprak hazırlığı ve gelecek yılın planlaması yapılır.
Patlıcan hesaplama araçları
Patlıcan fidesi hesaplama – arazime ne kadar patlıcan fidesi gerekir?
Standart dikim: sıra arası 70–80 cm, sıra üzeri 45–60 cm.
Patlıcan verim hesaplama – dönümden ne kadar patlıcan alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Bir dekardan 3.000–5.000 kg patlıcan alınır.
- Fide yetiştirmek için m²'ye 5–6 g tohum kullanılır; tohumlar 25–30 °C'de 10–15 günde çimlenir.
- Asıl hasat zamanı, meyvenin çeşidine özgü iriliğinin üçte birine ulaştığı zamandır.
Ayrı sayfada hesaplayın: Patlıcan fidesi hesaplama · Patlıcan verim hesaplama
Kaynaklar
- Eggplant - Home & Garden Information Center (https://hgic.clemson.edu/factsheet/eggplant/)
- Patlıcan Yetiştiriciliği (https://isparta.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Faydalı+Bilgiler/Bitkisel+Yetiştiricilik/Sebze+Yetiştiriciliği/Patlıcan+Yetiştiriciliği.pdf)
- Eggplant Integrated Pest Management - openknowledge.fao.org (https://openknowledge.fao.org/bitstreams/fe47c702-b9bf-4f5a-97bc-4d8d8dc1a541/download)
Patlıcan hakkında diğer yazılar
- Patlıcan Yetiştiriciliğinde Budama, Askıya Alma ve Bakım Teknikleri
- Patlıcan Nasıl Çoğaltılır? Tohumdan Yetiştirme Rehberi
- Patlıcan Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Patlıcan Fidanı Seçimi: Hangi Çeşidi Seçmeli, Kaliteli Fide Nasıl Anlaşılır?
- Patlıcan Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Hangi Gübre Verilmeli?
- Patlıcan Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Patlıcan Hasat Sonrası: Nasıl Saklanır ve Raf Ömrü Nasıl Uzatılır?
- Patlıcan Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları
- Patlıcan İçin İklim ve Toprak İstekleri: En İyi Verim İçin Şartlar Nelerdir?
- Patlıcan Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Patlıcan Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Hangi Yöntemle Sulanmalı?
- Patlıcan Yetiştiriciliğinde Verim, Bakım ve Ekonomik Değer
- Patlıcan Bahçelerinde Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Patlıcan Zararlıları ve Mücadele Yolları: En Önemli Zararlılar ve Korunma Yöntemleri