Papatya Hastalıkları: Belirtiler ve Korunma Yolları
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Papatya yetiştiriciliğinde görülen külleme, pas ve mildiyö gibi hastalıklar ile yaprak bitleri: belirtileri, nedenleri ve bahçede alınması gereken önlemler.
Papatya (Matricaria chamomilla), hem tıbbi hem de aromatik değeri yüksek bir bitkidir. Ancak hassas yapısı nedeniyle çevresel koşullardan ve hastalıklardan çabuk etkilenebilir. Papatya yetiştiriciliğinde başarılı olmanın anahtarı, bitkiyi hastalıklara davetiye çıkaran aşırı nemli ve ağır topraklardan uzak tutmaktır. Eğer bitkinizde bir hastalık belirtisi görürseniz, müdahale ederken yalnızca ruhsatlı ürünleri, etiketindeki doz ve zamanda kullanın; mutlaka il/ilçe tarım müdürlüklerine danışın.
1. Külleme (Erysiphe spp.)
Belirtiler: Papatya yapraklarının, gövdesinin ve bazen çiçek kısımlarının üzerinde un serpilmiş gibi görünen beyaz, grimsi lekeler oluşur. Bu lekeler zamanla birleşerek bitkinin büyük bir kısmını kaplayabilir. Hastalık ilerledikçe yapraklar sararır, deforme olur ve bitkinin genel gelişimi yavaşlar.
Nasıl Yayılır? Külleme mantarı, yüksek nemli ve havasız ortamlarda hızla yayılır. Bitkilerin birbirine çok yakın dikilmesi hava sirkülasyonunu engellediği için bu hastalığı tetikler. Ayrıca bitkinin bulunduğu ortamdaki hava akımının az olması riski artırır.
Korunma:
- Bitkileri dikerken aralarında yeterli mesafe bırakın; hava akımının sağlanması çok önemlidir.
- Aşırı nemli ve ağır topraklardan kaçının; drenajı iyi olan, kumlu veya tınlı toprakları tercih edin.
- Bitki üzerindeki kurumuş veya hastalıklı kısımları temizleyerek ortamdaki mantar yükünü azaltın.
2. Pas Hastalıkları (Puccinia spp.)
Belirtiler: Yaprakların alt yüzeyinde veya gövdede küçük, kabarcık şeklinde, turuncu, kahverengi veya sarımsı renkli noktalar (sporlar) görülür. Bu noktalar bitkinin besin elementlerini çalarak yaprakların erken yaşlanmasına ve dökülmesine neden olur.
Zararı: Yaprak kaybı, bitkinin fotosentez kapasitesini düşürür. Bu da bitkinin daha az çiçek açmasına ve uçucu yağ kalitesinin/miktarının azalmasına yol açar.
Korunma:
- Bahçenizi düzenli olarak yabancı otlardan temizleyin; çünkü yabancı otlar pas mantarı için birer konukçu olabilir.
- Sulama yaparken suyu doğrudan bitki yapraklarına değil, toprak yüzeyine verin. Yaprakların ıslak kalması mantar gelişimini hızlandırır.
- Bitkinin güneş almasını sağlayın; gölge ve nemli alanlar pas hastalığı için idealdir.
3. Mildiyö (Downy Mildew)
Belirtiler: Yaprakların üst yüzeyinde sarımsı, düzensiz lekeler oluşurken, yaprağın alt yüzeyinde ise grimsi veya morumsu bir küf tabakası görülebilir. Bu durum yaprakların kurumasına ve bitkinin zayıflamasına neden olur.
Nasıl Yayılır? Özellikle serin ve çok nemli havalarda, yaprak yüzeyinde su damlacıkları uzun süre kaldığında mantar sporları hızla yayılır.
Korunma:
- Toprak yüzeyinde su birikmesine izin vermeyin; drenaj sistemini kontrol edin.
- Bitki yoğunluğunu düşük tutarak bitki içindeki nem oranının yükselmesini engelleyin.
- Bitkiyi strese sokacak (aşırı azotlu gübreleme gibi) uygulamalardan kaçının, çünkü zayıf düşen bitki hastalıklara daha açık hale gelir.
Öne Çıkan Ürünler
4. Yaprak Bitleri (Aphids)
Fotoğraf: Richard Bartz, Munich aka Makro Freak · CC BY-SA 2.5Belirtiler: Papatya bitkisinde en sık görülen zararlılardan biridir. Yaprakların altında veya yeni çıkan taze sürgünlerde küçük, yumuşak vücutlu böcekler görülür. Yapraklar kıvrılır, şekli bozulur ve bitki üzerinde yapışkan, parlak bir tabaka (bal emmesi) oluşur.
Zararı: Yaprak bitleri bitkinin özsuyunu emerek bitkiyi zayıflatır. Ayrıca salgıladıkları yapışkan madde, bitki üzerinde "fümajine" denilen siyah bir küf tabakasının oluşmasına zemin hazırlar.
Korunma:
- Bitkiyi aşırı azotlu gübrelerle beslemeyin; aşırı azotlu, yumuşak dokulu sürgünler yaprak bitlerini daha çok çeker.
- Bahçenizde biyolojik çeşitliliğe önem verin; yaprak bitleriyle beslenen faydalı böceklerin (uğur böcekleri vb.) varlığı doğal bir mücadele sağlar.
- Bitkiyi düzenli olarak kontrol edin; yoğunluk artmadan müdahale etmek her zaman daha kolaydır.
Papatya hesaplama araçları
Papatya tohumu hesaplama – arazime ne kadar papatya tohumu gerekir?
Ekim: 25 cm aralıklı sıralara; dekara yaklaşık 0,2–0,25 kg tohum.
Papatya verim hesaplama – dönümden ne kadar kuru papatya çiçeği alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Erzurum'daki denemede dekara 7,4–13,3 kg kuru çiçek alınmıştır; İran'da en yüksek verim dekara yaklaşık 47 kg ölçülmüştür.
- Çiçekler tam açtığında birkaç kez toplanır.
Ayrı sayfada hesaplayın: Papatya tohumu hesaplama · Papatya verim hesaplama
Kaynaklar
- Çanakkale'de Mısırda Zararlı Lepidoptera Türleri, Dağılımları ve ... (https://acikerisim.comu.edu.tr/bitstreams/7a828c4e-52b0-4551-8aa5-7f8525b9c404/download)
- Matricaria chamomilla (Annual Chamomile, Chamomile, German Chamomile ... (https://plants.ces.ncsu.edu/plants/matricaria-chamomilla/)
- Matricaria chamomilla (MATCH) [Pests]| EPPO Global Database (https://gd.eppo.int/taxon/MATCH/pests)
- Wikipedia – Matricaria chamomilla (https://en.wikipedia.org/wiki/Matricaria_chamomilla)
Papatya hakkında diğer yazılar
- Papatya Bakımı ve Yetiştiriciliği: Verim ve Sağlıklı Gelişim İçin İpuçları
- Papatya Nasıl Çoğaltılır? Tohumla Papatya Yetiştirme Rehberi
- Papatya Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Papatya Fidanı Seçimi ve Çeşitleri: Doğru Türü Nasıl Seçmelisiniz?
- Papatya Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübrelenmeli?
- Papatya Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?
- Papatya Hasadı Sonrası: Kurutma, Saklama ve Kullanım Yöntemleri
- Papatya İçin İklim ve Toprak İstekleri
- Papatya Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Papatya Sulama Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Sulunmalı?
- Papatya Yıllık Bakım Takvimi
- Papatya Yetiştiriciliği: Verim ve Ekonomik Değeri
- Papatya Bahçesinde Gençleştirme ve Yeniden Ekim Rehberi
- Papatya Zararlıları: Zarar Şekilleri, Takip ve Mücadele Yöntemleri