Meyve Fidanlarında Anaç Seçimi
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Bir meyve fidanı, genellikle iki parçadan oluşur: meyvesini veren çeşit ve kök kısmını oluşturan anaç. Çoğu zaman yalnızca çeşit konuşulur; oysa anaç, ağacın kaderini belirleyen gizli kahramandır. Bu yazıda meyve fidanlarında anaç seçimini anlatıyoruz.
Anaç Nedir?
Anaç, üzerine meyve çeşidinin aşılandığı, fidanın kök sistemini oluşturan bitkidir. Anaçlar tohumdan (çöğür) veya vejetatif yollarla (klon anaç) üretilir.
Anaç Neleri Belirler?
- Ağaç boyu: Bodur, yarı bodur veya kuvvetli
- Meyveye yatma süresi: Bodur anaçlar çok daha erken ürün verir
- Toprak uyumu: Kireç, kuraklık, ağır ve ıslak toprak, tuzluluk
- Hastalık ve zararlılara dayanım: Kök çürüklüğü, nematod, kök uru, pamuklu bit
- Soğuğa dayanım: Kök sisteminin kış soğuklarına direnci
- Destek ihtiyacı: Zayıf köklü anaçlar destek ister
- Meyve kalitesi ve verim: Dolaylı olarak meyve iriliği ve verimi etkiler
Anaç Grupları
- Bodur anaçlar: Küçük ağaç, erken ürün, sık dikim; verimli toprak, sulama ve destek ister.
- Yarı bodur anaçlar: Orta büyüklükte ağaç; daha geniş toprak uyumu.
- Kuvvetli anaçlar: Büyük, uzun ömürlü ağaç; kurağa ve fakir topraklara dayanıklı, geç ürün.
Türlere Göre Yaygın Anaçlar
- Elma: M9 (bodur), M26, MM106 (yarı bodur), MM111 ve çöğür (kuvvetli)
- Armut: Ayva anaçları BA 29, Quince A ve C (bodur), OHxF serisi, çöğür (kuvvetli)
- Kiraz-vişne: Gisela 5-6 (bodur), MaxMa 14 (yarı bodur), kuş kirazı ve mahlep (kuvvetli)
- Şeftali-nektarin-badem: Şeftali çöğürü, GF 677, Garnem
- Erik: Myrobolan, Mariana GF 8-1, St. Julien A
- Kayısı: Zerdali, Myrobolan
- Ceviz: Ceviz çöğürü
Toprağa Göre Anaç Seçimi
- Kireçli topraklar: GF 677 (sert çekirdekliler), mahlep (kiraz), çöğür (armut)
- Ağır ve nemli topraklar: Mariana GF 8-1, Myrobolan (erik ve bazı sert çekirdekliler), kuş kirazı
- Kurak ve fakir topraklar: Kuvvetli çöğür anaçlar, mahlep, acı badem
- Nematodlu topraklar: Garnem gibi dayanıklı anaçlar
- Verimli ve sulanabilir topraklar: Bodur anaçlar
Öne Çıkan Ürünler
Anaç-Çeşit Uyumu
Her çeşit her anaçla uyumlu değildir. Örneğin bazı armut çeşitleri ayva anacıyla uyuşmaz; bu durumda araya uyumlu bir ara anaç konulur. Uyuşmazlık, aşı yerinde kırılma, zayıf gelişme ve erken ölümle sonuçlanabilir. Bu nedenle fidan, deneyimli ve sertifikalı fidanlıklardan alınmalıdır.
Anaç Seçerken Sorulacak Sorular
- Toprağım nasıl? (Analiz sonucu)
- Sulama imkânım var mı?
- Ne kadar sık dikim yapacağım?
- Destek sistemi kurabilir miyim?
- Ne kadar erken ürün istiyorum?
- Bölgemde hangi toprak kaynaklı hastalıklar var?
Doğru anaç, bahçenizin toprağıyla barışık, hedeflerinize uygun bir ağacın temelidir. Fidan alırken etikette anaç bilgisini mutlaka kontrol edin.
İlgili Yazılar
- Yerli ve İthal Meyve Fidanı: Hangisi Tercih Edilmeli?
- Meyve Ağaçlarında Besin Eksikliği Nasıl Teşhis Edilir?
- Meyve Fidancılığının Yerel Ekonomiye Katkısı
- Meyve Ağaçlarında Soğuklama İhtiyacı Nedir?
Fotoğraf: Conall · CC BY 4.0