Kök Çelikleme Nedir? Nasıl Yapılır?
Umut Fidancılık Uzman Ekibi2 dk okuma
Bitkileri çoğaltmanın pek çok yolu vardır: tohum, aşı, daldırma ve çelik bunlardan bazılarıdır. Kök çelikleme ise bitkinin kök parçalarından yeni bitkiler elde edilmesini sağlayan pratik bir yöntemdir. Bu yazıda kök çeliklemenin ne olduğunu ve nasıl yapıldığını anlatıyoruz.
Kök Çelikleme Nedir?
Kök çelikleme, bitkinin köklerinden kesilen parçaların uygun bir ortamda köklendirilip sürgün oluşturmasıyla yeni bir bitki elde edilmesidir. Bu yöntemle elde edilen bitkiler, ana bitkinin genetik özelliklerini birebir taşır (vejetatif çoğaltma).
Çelik Türleri
- Odun çeliği: Kışın, dinlenme dönemindeki bir yıllık dallardan alınır (incir, nar, zeytin, bazı anaçlar).
- Yarı odun ve yeşil çelik: Yaz aylarında, gelişmekte olan sürgünlerden alınır; genellikle sisleme altında köklendirilir.
- Kök çeliği: Bitkinin köklerinden alınan parçalardır.
Kök Çeliğiyle Hangi Bitkiler Çoğaltılır?
- Ahududu ve böğürtlen
- Bazı erik ve vişne tipleri (kendi kökü üzerinde olanlar)
- Hurma ağacı (palmiye değil; kök sürgünleri ile)
- Dut ve incirin bazı tipleri
- Akasya, kavak, leylak, sumak gibi bazı süs ve orman ağaçları
Kök sürgünü verme eğilimi olan bitkiler, kök çeliğiyle genellikle kolay çoğaltılır.
Kök Çeliği Ne Zaman Alınır?
Kök çelikleri genellikle bitkinin dinlenme döneminde, sonbahar sonu ile kış sonu arasında alınır. Bu dönemde köklerde depolanan besin miktarı en yüksektir.
Kök Çeliği Nasıl Hazırlanır?
- Ana bitkinin etrafı dikkatle kazılarak kalem kalınlığında (yaklaşık 0,5-1,5 cm) kökler bulunur.
- Kökler, ana bitkiye zarar vermeyecek şekilde kesilir.
- Kökler 5-15 cm uzunluğunda parçalara bölünür.
- Kutupluluk korunmalıdır: Bitkiye yakın taraf (üst uç) düz, uzak taraf (alt uç) eğik kesilerek işaretlenir.
- Çelikler kurumadan, hemen dikilmelidir.
Öne Çıkan Ürünler
Köklendirme Ortamı ve Dikim
- Ortam olarak iyi drene olan kum, perlit ve torf karışımları kullanılır.
- Çelikler, üst uç yukarıda kalacak şekilde dik veya yatay olarak dikilir.
- Dik dikimde üst uç toprak seviyesinde veya hafif altında kalır.
- Ortam nemli tutulur, ancak su birikmesine izin verilmez.
- Serin ve korunaklı bir yerde, ilkbaharda sürgün oluşumu beklenir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Çelikler sağlıklı ve hastalıksız bitkilerden alınmalıdır.
- Aşılı bitkilerde kök çeliği, anaç özelliklerini taşır; aşılı çeşidi değil, anacı çoğaltır.
- Çelikler kuruma ve dona karşı korunmalıdır.
- Bazı türlerde köklendirme hormonları başarıyı artırabilir.
Kök Çeliklemenin Avantajları
- Ana bitkinin birebir kopyası elde edilir.
- Uygun türlerde kolay ve düşük maliyetlidir.
- Aşı gerektirmeden fidan üretilebilir.
Kök çelikleme, uygun türlerde fidan üretimini kolaylaştıran, doğanın yenilenme gücünden yararlanan eski ve etkili bir yöntemdir.
İlgili Yazılar
- Fidan Dikimi İçin Toprak Hazırlığı Nasıl Yapılır?
- Süs Bitkisi Nedir? Bahçede Kullanımı
- Toprak Sağlığı ve Toprak Verimini Artırma Yöntemleri
- Doğru Fidan Seçimi: Fidan Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?
Fotoğraf: Gmihail · CC BY-SA 3.0 rs