Erzurum Aşkale Fidancı – Yonca Fidanı ve Yetiştiriciliği

Yonca Zararlıları: Yonca Hortumlu Böceği, Tarla Fareleri ve Mücadele Yöntemleri

Yonca (Medicago sativa), çok yıllık ve yüksek besin değerine sahip bir yem bitkisi olması sebebiyle hem bitki zararlıları hem de yabancı otlar açısından dikkatle takip edilmesi gereken bir üründür. Yonca üretiminde başarılı olmak için sadece gübreleme ve sulama değil, aynı zamanda zararlı popülasyonunun izlenmesi ve doğru zamanda müdahale edilmesi hayati önem taşır.

1. Yonca Hortumlu Böceği (Hypera postica)

Fotoğraf: AfroBrazilian · CC BY-SA 3.0

Zarar şekli: Özellikle ilkbahar döneminde yoncalıklarda görülen bu zararlının erginleri, yumurtalarını bitki saptarlarına (gövde birleşim yerlerine) bırakır. Yumurtalardan çıkan larvalar, bitkinin yapraklarını yiyerek beslenirler. Bu durum, özellikle yoncanın en kritik gelişim evresi olan genç ve tepe sürgünlerine büyük zararlar vererek bitki gelişimini durdurabilir veya verimi düşürebilir.

Takip ve Mücadele: Yonca hortumlu böceği ile mücadelede ekonomik bir savaş yürütmek her zaman gerekli olmayabilir. İlk veya ikinci biçimden sonra havaların ısınması ve yağışların azalmasıyla birlikte bu zararlı popülasyonu doğal olarak azalmakta ve ortadan kalkmaktadır. Bu nedenle, masraflı bir kimyasal mücadeleye girişmeden önce bölgedeki popülasyon yoğunluğu ve hava şartları göz önünde bulundurulmalıdır. Eğer yoğunluk çok yüksekse, ruhsatlı ürünler ve etiket dozu için il/ilçe tarım müdürlüğüne danışılmalıdır.

2. Tarla Fareleri (Arvicolinae)

Fotoğraf: Daderot · CC0

Zarar şekli: Yonca tarlalarında toprak altında ve kök derinliğinde yuva yapan tarla fareleri, sayıları arttığında ciddi ekonomik kayıplara yol açar. Fare yuvalarının sayısının artmasıyla tarlada büyük boşluklar oluşur. Fareler, yonca bitkilerini köklerinden toprak içine doğru çekerek bitkilerin kurumasına ve ölmesine neden olurlar.

Mücadele: Tarla fareleriyle mücadelede sayısal bir eşik baz alınabilir. Metrekarede (m²) saptanan 5 işlek delik bulunduğunda mücadeleye başlanması önerilir. Mücadele yöntemlerinden biri olarak yuva ağızlarına zehirli buğday konularak zararlıların yok edilmesi sağlanabilir. Ancak uygulama sırasında çevre ve iş sağlığı güvenliği kurallarına dikkat edilmelidir.

3. Küskün (Yabancı Ot Sorunu)

Zarar şekli: Küskün gibi istilacı yabancı otlar, yonca tarlasını tamamen sararak bitkinin besin, su ve ışık almasını engeller. Bu durum yonca verimini tamamen bitirebilir.

Mücadele: Eğer küskün tarlayı tamamen sarmışsa, o alanda yonca tarımına son verilmesi gerekebilir. Bu durumda tarlanın dinlendirilmesi ve küskünün etkili olamayacağı mısır, hububat veya başka ekonomik ürünlerin 3-5 yıl boyunca ekilmesi, toprağın ve yabancı ot popülasyonunun kontrol altına alınması açısından önemlidir.

Yonca Üretiminde Genel Korunma ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Zararlılarla mücadele ederken sadece bitkiyi değil, çevreyi ve çalışma güvenliğini de korumak gerekir. Yonca tarlalarında yapılacak her türlü müdahalede şu temel prensipler unutulmamalıdır:

• İş Sağlığı ve Güvenliği: Tarla çalışmalarında kullanılan ekipmanların emniyeti, kişisel koruyucu donanımların kullanımı ve kimyasal maddelerle çalışırken alınacak önlemler yasal mevzuatlara uygun olmalıdır.
• Ekipman Temizliği: Budama veya diğer tarımsal işlemler sırasında kullanılan makas ve ekipmanların temiz tutulması, hastalıkların yayılmasını önlemek adına genel bir bahçecilik kuralıdır.
• Ruhsatlı Ürün Kullanımı: Herhangi bir zararlı mücadelesinde kullanılacak ürünlerin mutlaka ruhsatlı olması, uygulama dozlarının ise etiket bilgilerine göre yapılması şarttır. Doz ve ürün seçimi için mutlaka bölgenizdeki tarım müdürlüklerinden teknik destek alın.

Yonca Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?

Yonca yetiştiriciliğinde hasat zamanı ve yöntemi; hem elde edeceğiniz otun kalitesini hem de tohum veriminizi doğrudan belirleyen en kritik süreçtir. Kullanım amacınıza göre (ot veya tohum) hasat stratejinizi tamamen değiştirmeniz gerekir.

Ot hasadı için en uygun zaman nedir?

Yoncanın en yüksek yeşil ot verimi verdiği dönem, yağış ve nemin uygun olduğu aylarda çiçeklenme evresinin başlangıcıdır. Hasat zamanını belirlerken şu iki aşamaya dikkat edilmelidir:

• Yeşil ot üretimi için: Genellikle çiçeklenmenin %10 seviyesinde olduğu dönem tercih edilir. Eğer hava sıcak ve kuraksa, bu dönem çiçeklenmenin %25'ine kadar çıkabilir.
• Verim ve kalite dengesi: Yapılan araştırmalar, %50 çiçeklenme döneminde hasat edilen yoncanın kuru ot veriminin, %10 çiçeklenme dönemine göre daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ancak çiçeklenme arttıkça bitkinin besin değerleri ve lif yapısı da değişmektedir.

Tohum almak için ne zaman biçilmeli?

Eğer amacınız yonca tohumu elde etmekse, strateji tamamen farklıdır. Tohum üretimi için şu kurallar geçerlidir:

• Birinci biçimden kaçının: Ot için yapılan ilk biçimde tohum tutma oranı çok düşüktür. Bu yüzden tohum için ilk biçim yapılmaz.
• İkinci biçim avantajı: Tohum elde etmek için genellikle ikinci biçim beklenir. Bu dönemde hava ısınmış ve sıcaklık artmış olduğundan, çiçeklerin döllenme imkanı en yüksek düzeydedir. Ayrıca böcek faaliyeti arttığı için çiçekler daha fazla tohum bağlar.
• Olgunluk belirtisi: Tohum hasadı için meyvelerin (baklaların) 2/3'ü veya 3/4'ü kahverengi olduğunda hasat yapılmalıdır.
• Bölgesel farklar: Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu gibi çok biçim yapılan yerlerde ikinci yıldan itibaren tohum için bırakılabilirken; serin bölgelerde bitkinin yeterli besin biriktirmesi için ilk biçim tam çiçeklenme aşamasında yapılmalı ve bitki sonraki dönemde tohuma bırakılmalıdır.

Hasatta yapılan hatalar ve dikkat edilmesi gerekenler

Yanlış hasat teknikleri, yonca tarlasının zamanla seyrelmesine ve verimin düşmesine neden olur. Şu noktalara dikkat etmelisiniz:

• Biçim yüksekliğine dikkat: Biçim yüksekliği genellikle 8-10 cm olmalıdır. Eğer bitkiyi dipten kazıma şeklinde çok alçaktan biçerseniz, bu durum bir sonraki biçimi geciktirir, verimi düşürür ve yoncalığın seyrelmesine yol açar.
• Kurutma yöntemi: Biçilen bitkiler tarla üzerinde veya çıtalar üzerinde zaman zaman ters düz edilerek kurutulmalıdır.
• Gübreleme zamanlaması: Verimi artırmak için özellikle Potasyum (K) ve Fosfor (P) uygulamaları, ilk ve son hasattan sonra yapılmalıdır. Son hasattan sonra yapılacak potasyum uygulaması, bitkinin kışa daha dayanıklı girmesine yardımcı olabilir.

Yoncanın en büyük düşmanı: Küsküt

Yonca tarlalarında "Küsküt" (Cin Saçı, Sülük veya Şeytan Sakağı olarak da bilinir) en büyük zararlılardan biridir. Eğer küsküt tarlada tek tük görülüyorsa, en güvenilir yöntem elle toplamaktır. Eğer yaygınsa, biçim sıklığını artırmak ve bitkiyi dipten biçerek küskütün gelişmesini engellemek bir mücadele yöntemidir. Bazı durumlarda imkan varsa ateş makineleri ile müdahale de düşünülebilir.

Tahmini Verim Miktarları

Verim, sulama imkanlarına göre büyük farklılıklar gösterir:

Not: Sulama imkanı olan bölgelerde 7-8 biçim ile toplamda 2000 kg kuru ot hasat edilmesi mümkündür.