Ihlamur Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata

Ihlamur (Tilia spp.), hem tıbbi değeri olan çiçekleri hem de değerli odunuyla çok kıymetli bir ağaçtır. Ancak bu ağacı yetiştirirken yapılan bazı teknik hatalar, fidanın tutmamasına, verimin düşmesine veya ağacın zararlılar tarafından istila edilmesine yol açabilir. İşte ıhlamur yetiştiriciliğinde en sık karşılaşılan hatalar ve çözüm yolları:

1. Tohumları olgunlaşmadan veya yanlış zamanda toplamak. Ihlamur tohumlarının çimlenme engeli yüksektir; eğer tohumlar henüz tam kahverengiye dönmeden, yani olgunlaşmadan çok erken toplanırsa veya yanlış dönemde toplanırsa çimlenme başarısı çok düşük olur. Doğrusu: Tohumları ağustos sonu gibi, kabuk henüz tam kahverengi olmadan toplayın ve çimlenmeyi artırmak için su ile muamele veya soğuk katlama gibi yöntemleri uygulayın.
2. Tohum ekiminde nem dengesini sağlayamamak. Ihlamur tohumu çimlenmek için yüksek nem ihtiyacı duyar; eğer ekim yapılan ortam kuru kalırsa tohumlar asla filizlenmez. Doğrusu: Ekim sırasında nemce zengin bir ortam sağlayın ve tohumun ihtiyaç duyduğu nemin sürekliliğini kontrol edin.
3. Yanlış çelik türüyle üretim yapmaya çalışmak. Ihlamurda her dal parçasından kolayca kök alınamaz; özellikle gövde çeliklerinde callus (nasır) dokusu oluşumu zordur ve çürüme/enfeksiyon riski yüksektir. Doğrusu: Amerikan ıhlamuru gibi türlerde daha başarılı sonuçlar için "yumuşak çelik" (softwood cuttings) yöntemini tercih edin; kök ve kütük sürgünlerinin köklendirilme kabiliyetinin daha yüksek olduğunu unutmayın.
4. Aşırı azotlu gübreleme yapmak. Yapraklardaki azot seviyesinin çok yüksek olması, ıhlamur bitkisini yaprak bitleri (aphid) için bir mıknatısa dönüştürür. Doğrusu: Bitkiyi beslerken aşırı azotlu formüllerden kaçının; eğer gübreleme gerekiyorsa yavaş salınımlı veya düşük azotlu formülleri tercih edin.
5. Yaprak bitleri ile mücadelede yanlış zamanlama ve yöntem seçmek. Yaprak bitleri yaprak altlarında koloniler kurarak bitki özsuyunu emer ve yaprakların şeklinin bozulmasına neden olur. Doğrusu: Kimyasal ilaçlamadan önce tazyikli suyla yıkama veya elle temizleme gibi yöntemleri deneyin; ilaç kullanacaksanız mutlaka arıların aktif olduğu çiçeklenme döneminde yapmayın.
6. Zararlılarla mücadelede faydalı böcekleri göz ardı etmek. Geniş spektrumlu ilaçlar kullanmak, yaprak bitlerini yiyen uğur böceği, altın gözlü sinek (lacewing) ve parazitoid arıları da öldürerek zararlı popülasyonunun daha hızlı artmasına neden olur. Doğrusu: Doğal avcıları koruyacak entegre mücadele yöntemlerine öncelik verin.
7. Yaprak bitlerinin bıraktığı "ballı madde"yi (honeydew) ihmal etmek. Yaprak bitlerinin salgıladığı yapışkan madde, ağaç üzerinde siyah renkli "sooty mold" (isli küf) oluşumuna yol açar; bu durum ağacın görüntüsünü bozar. Doğrusu: Ağacı güçlü bir su akımıyla yıkayarak hem bitleri düşürün hem de yapışkan maddeyi temizleyin.
8. Susuz topraklarda dikim yaparak yaprak yanıklığına yol açmak. Ihlamur, özellikle kuru topraklarda dikildiğinde yaprak yanıklığı (leaf scorch) sorunu yaşayabilir. Doğrusu: Dikim sırasında ve sonrasında toprağın nem dengesine dikkat edin, ağacın su ihtiyacını karşılayın.
9. İlaçlama yaparken hava koşullarını dikkate almamak. Sıcaklık 90 °F (yaklaşık 32 °C) üzerindeyken veya tam güneş altında sabun bazlı ilaçlar kullanmak ağaca zarar verebilir. Doğrusu: İlaçlamayı güneşin etkisinin azaldığı akşam saatlerinde yapın ve aşırı sıcaklardan kaçının.
10. Yüksek ağaçlarda hatalı ilaçlama yapmak. Ev bahçeciliğinde 10 feet (yaklaşık 3 metre) üzerindeki ağaçlara yapraktan ilaç uygulaması yapmak risklidir. Doğrusu: Boyu 3 metreyi geçen ağaçlar için profesyonel ilaçlama hizmeti alın veya uzman bir uygulamacıya danışın.

Önemli bir not: Ihlamur çiçekleri arılar için çok değerlidir. Herhangi bir ilaçlama yapmadan önce, uygulamanın arılara zarar vermeyeceğinden emin olun ve mutlaka ruhsatlı ürünleri etiket dozunda kullanın; şüpheli durumlarda bölgenizdeki tarım müdürlüğüne danışın.