Hibiskus Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Hibiskus (Hibiscus rosa-sinensis) nasıl çoğaltılır? Çelikle köklendirme, aşı teknikleri ve tohumla üretim hakkında bilmeniz gereken tüm detaylar nelerdir?
Hibiskus (Hibiscus rosa-sinensis), renkli çiçekleri ve gösterişli yapısıyla bahçelerin ve balkonların vazgeçilmez bitkilerinden biridir. Bu bitki, genetik yapısı (poliploidi) sayesinde yeni çeşitlerin geliştirilmesine çok uygundur. Hibiskus çoğaltımında en çok tercih edilen yöntemler çelikle üretim ve aşılamadır. Evdeki bitkinizi çoğaltmak veya profesyonel bir bahçe kurmak istiyorsanız izlemeniz gereken yollar şunlardır:
Çelikle çoğaltma (En pratik yöntem)
Hibiskus yetiştiriciliğinde en yaygın ve başarılı sonuç veren yöntem çelikle üretimdir. Evde hobi amaçlı üretim yapıyorsanız bu yöntemi kolayca uygulayabilirsiniz. İki farklı çelik türü mevcuttur:
- Yeşil (Yumuşak) Çelik: Şubat ve Mart aylarında, henüz odunlaşmamış taze genç sürgünlerden yapılır. 7,5–10 cm uzunluğunda çelikler alınır. Amatör yetiştiriciler bu çelikleri doğrudan su içerisine koyarak köklendirebilir ve köklenme sonrası saksıya dikebilirler.
- Odunsu Çelik: İlkbahar aylarında, daha sertleşmiş sürgünlerden alınan çeliklerdir.
Profesyonel/Geniş çaplı üretimde dikkat edilmesi gerekenler:
- Çelikler, hacimce eşit miktarda turba ve kum karışımından oluşan bir harca dikilmelidir.
- Köklendirme ortamının sıcaklığı 18 °C civarında, nem oranı ise %60–70 seviyelerinde tutulmalıdır.
- Bu ideal koşullar sağlandığında, çelikler yaklaşık 3–4 hafta içinde köklenir.
- Köklenen çelikler, gelişimlerini sürdürebilmeleri için uygun büyüklükteki saksılara aktarılmalıdır.
Aşı ile çoğaltma
Hibiskusta aşı yöntemi genellikle çiçek kalitesini artırmak için kullanılır. Eğer elinizde çok güzel çiçek açan "katmerli" bir tür varsa ve bunu "yalınkat" (tek sıra yapraklı) bir anaç üzerine taşımak istiyorsanız aşı yapabilirsiniz. Aşı işlemi göz aşısı şeklinde uygulanır ve en uygun zamanlar ilkbahar veya sonbahar aylarıdır.
Tohumla çoğaltma
Tohumla üretim daha çok yeni çeşitler elde etmek isteyen araştırmacılar tarafından tercih edilir. Hibiskus tohumları kullanılarak üretim yaparken şu adımlar izlenir:

- Meyveler toplandıktan sonra tohumlar bir mikser yardımıyla çıkarılabilir.
- Tohumların çimlenme kabiliyetini artırmak için nemli kumda, 16–24 °C sıcaklıkta bekletilerek (katlama işlemi) yumuşatılması sağlanabilir.
- Tohumlar toplandıktan hemen sonra sonbaharda ekilmeli ya da 4 °C'de 4 ay bekletildikten sonra ilkbaharda toprakla buluşturulmalıdır.
Öne Çıkan Ürünler
Bakım ve gelişim ipuçları
Çoğaltma sonrası bitkinizin sağlıklı büyümesi için ortam koşulları çok kritiktir. Hibiskus, güneşli mekanları çok sever. Yarı gölge yerlerde de yetişebilir ancak bitkinin dokusu biraz zayıf kalabilir. Büyüme döneminde bol güneş ve sıcaklık ister; ancak aşırı sıcaklarda yaprak yanmalarına karşı dikkatli olunmalı, çok sıcak havalarda yapraklara su püskürtülmelidir.
Saksı değişimi: Bitkiniz büyüdükçe yılda veya iki yılda bir saksı değişimi yapmalısınız. Bu işlem için en uygun zaman Şubat sonu veya Mart başıdır. Saksı harcı olarak hafif ve besin maddesi zengin karışımlar (yaprak kompostu, dere kumu ve kokopit karışımı gibi) tercih edilmelidir.
Zararlılara karşı dikkat!
Çoğaltma sürecinde ve sonrasında bitkinizi beyazsinekler gibi zararlılardan korumalısınız. Beyazsinekler yaprak altlarında beslenerek bitkiyi zayıflatır, yaprakların sararmasına neden olur ve yapışkan bir madde salgılayarak fumajin denilen mantarın oluşmasına yol açar. Ayrıca bu zararlılar virüs hastalıklarını da taşıyabilirler. Bitkinizde anormal kıvrılmalar veya yaprak kurumaları görürseniz bölgenizdeki tarım müdürlüklerine danışarak ruhsatlı ürünlerle mücadele yöntemlerini öğrenmelisiniz.
Kaynaklar
- HİBİSCUS YETİŞTİRİCİLİĞİ (https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Hibiscus+Yetiştiriciliği.pdf)
- TASARIM BİTKİLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİ (https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/3111/mod_resource/content/0/9_BAZI+TASARIM+BİTKİLERİ,+ÖZELLİKLERİ+VE+YETİŞTİRME+TEKNİKLERİ-2.pdf)
- Production Growing Of Hibiscus As A Pot Plant (https://hortscans.ces.ncsu.edu/uploads/g/r/growing__56215f6e8f16b.pdf)
- BURKINA FASO - Ticaret Bakanlığı (https://ticaret.gov.tr/data/684d9fcd13b876b9c40cb60a/Burkina_Faso_Tarim_Sektoru_Pazar_Arastirmasi_Raporu.pdf)
- Wikipedia – Hibiscus × rosa-sinensis (https://en.wikipedia.org/wiki/Hibiscus_%C3%97_rosa-sinensis)
- Antalya İli Pamuk (Gossypium hirsutum L.) Ekim Alanlarında ... (https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2128705)
Hibiskus hakkında diğer yazılar
- Hibiskus Budama ve Bakım Rehberi
- Hibiskus Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Hibiskus Fidanı Seçimi: Çeşitler ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Hibiskus Gübreleme ve Besin İhtiyaçları
- Hibiskus Hasadı ve Çiçek Toplama: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?
- Hibiskus Hasat Sonrası: Bakım, Saklama ve Kışlatma Yöntemleri
- Hibiskus Hastalıkları ve Zararlıları: Belirtiler ve Korunma Yolları
- Hibiskus İçin İklim ve Toprak İstekleri
- Hibiskus Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Hibiskus Sulama Rehberi: Ne Zaman ve Ne Kadar Su Verilmeli?
- Hibiskus Yıllık Bakım Takvimi
- Hibiskus Verimi ve Ekonomik Değeri
- Hibiskus Bitkisinde Gençleştirme, Budama ve Yeniden Dikim Teknikleri
- Hibiskus Zararlıları: Kırmızı Örümcek, Yaprak Biti, Unlu Bit ve Beyazsinek ile Mücadele