Çavdar verim hesaplama – dönümden ne kadar çavdar alırım?

Çavdar: Çavdar Verimi ve Ekonomik Değeri Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Çavdar hangi şartlarda yetişir?

Çavdar (Secale cereale), buğdaygiller familyasına ait, soğuğa en dayanıklı tahıl bitkisidir. Bu özelliği sayesinde kışları çok sert geçen bölgelerde, yüksek yerlerde, kumlu ve gevşek topraklarda bile diğer tahıllara göre daha başarılı sonuçlar verir. Buğday, arpa veya mısır tarımına elverişli olmayan, verimsiz topraklarda bile hayatta kalabilmesi en büyük avantajıdır. Genellikle sonbaharda ekilir ve ertesi yılın yaz başlarında biçilir.

Çavdar verimi ne kadardır?

Çavdarın verimi; ekim sıklığına, sulama şartlarına, bitki türüne (saf veya karışım) ve biçim zamanına göre büyük farklılıklar gösterir. Yapılan araştırmalardan elde edilen bazı verim verileri şöyledir:

• Ekim Sıklığına Göre: Yozgat'ta yapılan bir çalışmada, 650 tohum/m² ekim sıklığında en yüksek yeşil ot verimi 2637.8 kg/da, kuru ot verimi ise 573.3 kg/da olarak kaydedilirken; 350 tohum/m² sıklığında bu değerler sırasıyla 1856.3 kg/da ve 410.6 kg/da seviyelerine düşmektedir.
• Biçim Zamanına Göre: Van'da buğday ve çavdar karışımı yapılan bir çalışmada, çavdarın sapa kalkma zamanındaki ilk biçimde kuru madde düzeyi %23.41 iken, çiçeklenme sonundaki ikinci biçimde bu oran %37.78'e çıkmış; hektar başına kuru madde verimi 4929 kg'dan 7289 kg'a yükselmiştir.
• Sulama ve Karışım Durumu: Sulu şartlarda yapılan çalışmalarda, saf arpa parsellerinde ortalama yeşil ot verimi 2308 kg/da, kuru ot verimi ise 586.70 kg/da olarak tespit edilmiştir.

Not: Verim rakamları bölgeye, iklim koşullarına ve kullanılan genotiplere göre ciddi değişiklik gösterir. Kendi araziniz için en doğru planlama için il/ilçe tarım müdürlüklerine danışmanız önerilir.

Çavdarın kullanım alanları nelerdir?

Çavdar çok yönlü bir bitkidir ve hem insan gıdası hem de hayvan yemi olarak yüksek ekonomik değere sahiptir:

• Gıda Sanayii: Ekmeklik un yapımında kullanılır. İçerdiği protein, karbonhidrat, potasyum ve B vitamini ile besleyicidir. Çavdar unundan yapılan ekmekler, buğday ununa göre daha hafif bir yapıya sahiptir. Ayrıca viski, cin, votka gibi alkollü içeceklerin ve Rus birası olarak bilinen kvasın üretiminde de kullanılır.
• Hayvan Yemi: Besin değeri yüksek olduğu için başka tahıllarla karıştırılarak hayvanlara yedirilir. Hayvan performansını artırmak için yüksek ot verimi ve kabul edilebilir ot kalitesi sunan çeşitlerin seçilmesi önemlidir.
• Endüstriyel Kullanım: İnce, uzun ve sağlam olan çavdar sapları; çatı kaplaması, şilte dolgusu, kağıt, mukavva ve örme şapka yapımında değerlendirilebilir.

Hastalık ve Zararlılara karşı direnci nasıl?

Çavdar, tahıllara büyük zarar veren külleme ve pas hastalıkları ile pek çok zararlı böceğe karşı diğer tahıllardan daha dirençlidir. Ancak dikkat edilmesi gereken en önemli sorun, çavdar mahmuzu hastalığına yol açan bir asklımantardır. Üretim sürecinde bu tür hastalıklarla mücadele için ruhsatlı ürünler kullanılmalı ve etiket dozlarına uyulmalıdır.

Türkiye'de çavdar üretimi ve pazarı

Türkiye'de çavdar üretimi geçmiş yıllara oranla azalma göstermiştir. 1987 verilerine göre Türkiye'de 380 bin ton civarında üretim yapılmaktaydı. Üretimde Kayseri ilk sırada yer alırken; Niğde, Sivas, Yozgat, Nevşehir ve Konya diğer önemli üretim merkezleridir. Çavdar, dünyada genellikle üretildiği ülkede tüketilen bir üründür; çoğu zaman sadece komşu ülkelere ihraç edilir, dünya çapında geniş bir ihracat ağı yoktur.