Böğürtlen Zararlıları ve Mücadele Yolları: Zarar Şekli, Belirtiler ve Önlemler
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Böğürtlen yaprak kıvrıcı, dal delici böcek, yaprak bükücü ve mantari hastalıklar: Zarar belirtileri, kültürel önlemler, biyolojik mücadele ve koruyucu yöntemler.
Böğürtlende zararlılarla mücadele, bitkinin verimini ve meyve kalitesini doğrudan etkileyen kritik bir süreçtir. Böğürtlen bitkisinde zararlı yönetimi; sadece ilaç kullanımına dayanmamalı; budama, bahçe temizliği ve düzenli izleme gibi kültürel önlemleri de kapsamalıdır. Zararlı popülasyonu ekonomik zarar eşiğine ulaşmadıkça, ekosistemi korumak adına biyolojik ve kültürel yöntemlere öncelik verilmelidir.
1. Böğürtlen Yaprak Kıvrıcı (Yaprak Bükücü)
Zarar şekli: Larvalar, bitkinin yapraklarını yiyerek beslenir. En belirgin belirti, yaprakların ipek bir ağ ile birbirine sarılarak rulo haline getirilmesidir. Bu beslenme sonucunda yapraklarda delikler oluşur, yaprak dokusu zarar görür ve yoğun saldırılarda bitki tamamen yapraksız (defoliasyon) kalabilir. Ayrıca meyveler üzerinde de beslenme kaynaklı derin yaralar ve izler oluşabilir.
Mücadele:
- Bahçe Temizliği: Bitki diplerindeki yabancı otlar düzenli olarak temizlenmelidir; çünkü bu otlar zararlı için konukçu görevi görebilir.
- İzleme: Bitkiler düzenli olarak kontrol edilmeli, yaprak içlerindeki hareketli larvalar gözlemlenmelidir.
- Biyolojik ve Organik Yöntemler: Organik tarım yapan üreticiler için Bacillus thuringiensis gibi biyolojik preparatlar kullanılabilir.
- İlaçlı Mücadele: Zarar yoğunluğu yüksekse, yaprak içindeki larvalara ulaşabilecek şekilde dikkatli püskürtme yapılmalıdır. İlaç ve doz uygulaması için mutlaka ruhsatlı ürünler kullanılmalı ve bölgenizdeki tarım müdürlüğüne danışılmalıdır.
2. Böğürtlen Dal Delici Böceği (Böğürtlen Dal Gagası)
Zarar şekli: Bu zararlı, sürgünler üzerinde 2.5 ile 7.6 cm uzunluğunda "gal" adı verilen şişkinlikler (ur benzeri yapılar) oluşturur. Bu gal oluşumu nedeniyle sürgünler kış boyunca ölebilir ve baharda tomurcuklanma gecikebilir. En büyük sorun, gal bulunan sürgünlerin meyve veriminin düşmesi veya hiç meyve vermemesidir.
Mücadele:
- Budama: Gal bulunan sürgünler derhal kesilmeli, hastalık yayılmasını önlemek için bu parçalar ya yakılmalı ya da toprağa gömülmelidir.
- Kaynak Temizliği: Yakındaki yabani böğürtlen çalılıkları temizlenmelidir; çünkü bu bitkiler zararlı için birer rezervuar (yuva) görevi görür.
- Kimyasal Mücadele: Eğer zararlı oranı bitki genelinde %5'ten fazla ise, çiçeklenme sonrası arılara zarar vermeyecek şekilde ruhsatlı ürünlerle mücadele edilmelidir. Doz ve uygulama zamanı için tarım müdürlüğüne danışın.
3. Böğürtlen Yaprak Kıvrıcı Böceği (Yaprak Kemirgeni)
Zarar şekli: Yetişkin böcekler metalik yeşil-bronz renkli, yaklaşık 13 mm uzunluğundadır. Yaprakları damarları kalacak şekilde "iskeletleştirerek" kemirirler. Çiçek ve tomurcuklar da zarar görebilir. Bitkide yaygın bir doku kaybı meydana gelir.
Mücadele:
- Fiziksel Mücadele: Yetişkin böcekler bitkiden elle toplanıp sabunlu suya atılarak imha edilebilir.
- Koruyucu Önlemler: Bitkilerin üzerine beyaz örtü (floating row covers) sermek veya kaolin kili (beyin kili) püskürtmek, böceklerin yumurta bırakmasını zorlaştırabilir.
- Biyolojik Mücadele: Topraktaki larva (grub) sayısını azaltmak için parazitoit nematod uygulamaları değerlendirilebilir.
Böğürtlen Fidanı ve Öne Çıkan Ürünler
4. Böğürtlen Yaprak Lekesi (Mantar Hastalığı)
Zarar şekli: Enfekte olan sürgün ve yapraklarda limon sarısı renginde küçük lekeler (püstüller) görülür. Hastalık ilerledikçe sürgünlerde çatlama ve kuruma, yapraklarda ise lekelenme ve dökülme meydana gelir.
Mücadele:
- Kültürel Önlemler: Enfekte olmuş sürgünler ve yapraklar bitkiden uzaklaştırılarak yakılmalıdır.
Genel Budama ve Bakım Notları
Böğürtlen verimini artırmak için budama mesafesi çok önemlidir. Yapılan araştırmalar, 'Bursa 4' gibi verimli çeşitlerde 50 cm kesim mesafesinin yüksek verim sağladığını, ancak çok kısa (25 cm) kesimlerin verimi düşürdüğünü göstermektedir. Ayrıca, yaz aylarında hasat sonrası iki yıllık sürgünlerin toprak seviyesinden kesilmesi ve sonbaharda sürgün uçlarının düzenlenmesi, bitkinin sağlıklı yeni sürgünler vermesini sağlar. Budama ekipmanlarınızın her kullanım sonrası temizlenmesi, hastalık bulaşını önlemek adına temel bir hijyen kuralıdır.
Böğürtlen hesaplama araçları
Böğürtlen fidanı hesaplama – arazime kaç böğürtlen fidanı sığar?
Böğürtlen verim hesaplama – böğürtlen ocaklarımdan kaç kilo böğürtlen alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Böğürtlenler dikimden 3–4 yıl sonra tam verime yatar; ekonomik ömürleri 15–20 yıldır.
- Bursa 4 çeşidinde bitki başına yaklaşık 2,5 kg verim ölçülmüştür.
Ayrı sayfada hesaplayın: Böğürtlen fidanı hesaplama · Böğürtlen verim hesaplama
Kaynaklar
- Bazı Böğürtlen ÇeĢitlerinde Budamanın Verim ve Meyve Kalite ... (https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/182823)
- Blackberry | Diseases and Pests, Description, Uses, Propagation (https://plantvillage.psu.edu/topics/blackberry/infos)
- Wikipedia – Böğürtlen (https://tr.wikipedia.org/wiki/B%C3%B6%C4%9F%C3%BCrtlen)
Böğürtlen hakkında diğer yazılar
- Böğürtlen Budama Rehberi: Verimi Artıran Budama Teknikleri ve Bakım Yöntemleri
- Böğürtlen Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Diğer Yöntemler
- Böğürtlen Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Böğürtlen Fidanı Seçimi: Çeşitler ve Kaliteli Fidan Nasıl Anlaşılır?
- Böğürtlen Gübreleme Rehberi: Ne Zaman ve Nasıl Gübrelenmeli?
- Böğürtlen Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Toplanır?
- Böğürtlen Hasadı Sonrası: Nasıl Saklanır, Taşınır ve İşlenir?
- Böğürtlen Hastalıkları: Belirtiler ve Mücadele Yöntemleri
- Böğürtlen Yetiştiriciliğinde İklim ve Toprak Seçimi Nasıl Yapılmalı?
- Böğürtlen Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Böğürtlen Sulama: Ne Zaman, Hangi Yöntemle ve Ne Kadar Sulanmalı?
- Böğürtlen Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
- Böğürtlen Verimi ve Budama Yöntemleri Nasıl Olmalı?
- Böğürtlen Bahçelerinde Gençleştirme ve Yeniden Dikim Rehberi