Bitki Yetiştirme Rehberi

Yenidünya, herdem yeşil bir bitki olduğu için soğuğa karşı hassastır. Bitkinin kendisi yaklaşık −10 °C ile −11 °C civarındaki kısa süreli soğuklara dayanabilir. Ancak meyveleri ve çiçekleri çok daha hassastır; −3 °C ve altındaki sıcaklıklarda çiçekler ve meyveler zarar görebilir, donabilir. Bu nedenle kışın sert geçtiği bölgelerde koruma gerekebilir.

Yenidünya ağaçları dikildikten sonra yaklaşık 2–3 yaşında ilk meyvelerini vermeye başlar. Ekonomik anlamda tam verime geçmesi ise 10–12 yılı bulur. En yüksek verim kapasitesine ise 23–25 yaşları arasında ulaşır. 30 yaşından sonra ise ekonomik verim düşmeye başlar.

Meyveler çiçeklenme döneminden itibaren yaklaşık 150–200 gün sonra olgunlaşır. Türkiye şartlarında genellikle Mart-Nisan aylarında olgunlaşma başlar ve bu süreç Haziran ayına kadar devam edebilir. Hasat edilemeyen meyveler ağaçtan düşmez; bunun yerine buruşup kurur.

İyi drene edilmiş, derin, organik maddece zengin, killi-kumlu ve gevşek toprakları tercih eder. Toprağın pH değerinin nötr veya nötre yakın olması idealdir. Taban suyunun 1.5–2.0 metreden yüksek olmaması gerekir; eğer yüksek bir taban suyu sorunu varsa mutlaka drenaj yapılmalıdır.

Bahçe kurulumunda ağaçlar genellikle 7x7 veya 8x8 metre aralıklarla kare şeklinde dikilir. Kışın ılık geçen bölgelerde dikim sonbaharda, kışın sert geçtiği yerlerde ise ilkbaharda yapılmalıdır. Dikim sırasında gövdeyi yağmurdan ve aşırı nemden korumak için kâğıtla sarmak faydalıdır. Ayrıca rüzgârdan korumak için servi (andız) gibi ağaçlarla rüzgârlık oluşturulması önerilir.

Evet, tozlayıcı kullanımı verim ve kalite için çok önemlidir. Kendine verimli veya kısmen verimli çeşitlerde tozlayıcı kullanmak meyve tutumunu artırır, meyvelerin daha iri ve gösterişli olmasını sağlar ve çekirdek sayısını azaltır. İyi kaliteli bir tozlayıcı kullanılıyorsa 2 sıra ana çeşit, 1 sıra tozlayıcı şeklinde dikim yapılabilir. Eğer tozlayıcı kalitesi düşükse, 8 adet ana çeşide 1 adet tozlayıcı düşecek şekilde planlama yapılmalıdır.

Yenidünya ağaçları genellikle "goble" (çanak veya vazo) şeklinde terbiye edilir. Taçlandırma yüksekliği yaklaşık 65–75 cm civarında tutulmalıdır. Budama işlemi Mart ayında, ağaca yeterli ışık girmesini sağlayacak şekilde yapılmalıdır. Bu dönemde kurumuş, hastalıklı, zarar görmüş ve obur dallar temizlenmelidir.

Yenidünya kompakt ve yeşil tacı sayesinde süs bitkisi olarak da kullanılabilir. Yıl boyu yapraklı olduğu için saksıda veya torbalarda üretimi mümkündür. Ancak ticari meyve verimi için uygun toprak ve alan şartları sağlanmalıdır.

Meyveler genellikle 30–40 gram ağırlığında, 3–8 cm boyunda ve 2–5 cm enindedir. Kabuğu pürüzsüz ve parlaktır. Meyve eti beyaz-sarıdan kırmızı-portakal rengine kadar değişebilir. Meyve eti yaklaşık %60–80 oranında olup yumuşak, sulu, tatlı veya mayhoş olabilir. Çekirdek sayısı genellikle 3–4 tanedir.

Pazar talebine uygun çeşitler seçilmelidir. Kabuk kalınlığına göre kalın kabuklular (Akko XIII, Gold Nugget, Tanaka, Sayda vb.) ve ince kabuklular (Yuvarlak Çukurgöbek, Uzun Çukurgöbek vb.) olarak ayrılırlar. Ayrıca farklı zamanlarda olgunlaşan çeşitlerin bir arada bulundurulması ürün emniyeti sağlar.

Yenidünya ağaçları oldukça uzun ömürlüdür ve 60 yaşına kadar yaşayabilirler.

Çiçeklenme ve meyve büyüme döneminde hava neminin %70'in üzerine çıkması "kara leke" hastalığı riskini artırır. Ayrıca Nisan-Mayıs aylarındaki 30 °C üzerindeki yüksek sıcaklıklar meyvelerde güneş yanıklığına neden olabilir. Belirtiler görüldüğünde bölgenizdeki tarım müdürlüğüne danışmanız önerilir.