Bitki Yetiştirme Rehberi

Vişne Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Mücadele Yöntemleri

Vişne yetiştiriciliğinde en büyük düşmanlar genellikle nemli ve havasız ortamları seven mantar hastalıklarıdır. Başarılı bir hasat için tek yol ilaçlama değil, doğun bahçe yönetimidir. Doğru budama, drenajı iyi toprak seçimi, dengeli gübreleme ve temizlik; hastalığın bahçenize girmesini engelleyen en güçlü kalkanlardır. Eğer hastalık belirtileri görüyorsanız, yalnızca ruhsatlı ürünleri, etiketindeki doz ve zamanda kullanın ve mutlaka il/ilçe tarım müdürlüğünüze danışın.

1. Monilya Hastalıkları (Monilinia laxa ve Monilinia fructigena)

Fotoğraf: Brian Hunt · CC BY 4.0

Vişnede en çok zarar veren fungal hastalıklardan biridir. Hem çiçekleri hem de meyveleri doğrudan etkiler.

Belirtiler:

• Çiçek Monilyası: Çiçeklerin taç yaprakları, dişicik borusu ve erkek organları kahverengileşir. Bu durum "çiçek yanıklığı" olarak bilinir. Hastalık ilerledikçe çiçek sapından dala geçerek kanser yaraları oluşturabilir ve dalı kurutabilir. Hastalıklı dişicik borusu meyve oluşturamaz; çiçekler sapları üzerinde kıvrılarak dala yapışır.
• Meyve Monilyası (Mumya): Meyveler üzerinde yuvarlak, 0.5–2 mm çapında lekeler oluşur. Yeşil meyvelerde bu lekeler bordo, olgun meyvelerde ise kahverengi-siyah renktedir. Lekeler meyve etine batık olabilir ve zamanla birleşerek meyvenin tamamını kaplayabilir. Bu durum meyvenin zamansız olgunlaşmasına, kalitesinin düşmesine ve tadının bozulmasına neden olur.

Korunma ve Mücadele:

• Hastalık etmeni kışı hastalıklı tomurcuklarda geçirir. Bu yüzden tomurcuklar patlamadan önce, yere dökülen hastalıklı yapraklar toplanmalı, yakılmalı veya toprağa derinle dere gömülmelidir.
• Çiçeklenme döneminde enfeksiyon riskini azaltmak için kültürel önlemler alınmalıdır.
• İlaçlama için ruhsatlı ürünleri, çiçeklenme öncesi ve meyve oluşum döneminde, tarım müdürlüklerinin önerdiği takvimle kullanın.

2. Yaprak Lekesi Hastalığı (Blumeriella jaapii)

Fotoğraf: Glen R. Stanosz, University of Wisconsin-Madison; Mary L. Torsello, USDA Forest · Public domain

Özellikle vişne ağaçlarında kirazdan daha şiddetli görülen bir hastalıktır.

Belirtiler: Yaprağın üst yüzeyinde başlangıçta bordo renkte olan lekeler, zamanla kırmızımsı-kahverengine dönüşür. Bu lekeler 1–3 mm çapında, düzensiz veya yuvarlak şekildedir. Lekeler birleşerek geniş alanlar oluşturabilir ve o kısımdaki dokuyu öldürerek yaprağın kıvrılmasına ve kahverengileşmesine neden olur.

Zararı: Aşırı derecede hastalanan yapraklar dökülebilir. Bu durum ağacın fotosentez kapasitesini düşürerek verimi olumsuz etkiler.

Korunma:

• Nemli ve havasız ortamlar bu hastalığı tetikler. Bahçede hava sirkülasyonunu sağlayacak budama yapılmalıdır.
• Hastalık yaprak lekesi, vişne ağaçlarında çok ciddi yaprak dökülmesine neden olabilir.

3. Yaprak Delen (Çil) Hastalığı (Stigmina carpophila)

Fotoğraf: kühler Grill · Public domain

Yaprak dokusunda fiziksel hasar bırakan bir mantar hastalığıdır.

Belirtiler: Yapraklarda ilk görülen belirtiler yuvarlak, yaklaşık 1 mm çapında, kırmızımsı-sarı renkli lekelerdir. Bu lekeler daha sonra koyu kahverengi renge dönüşür ve kuruyarak düşer. Sonuç olarak yapraklar, sanki bir saçma ile delinmiş gibi delik deşik bir görünüm kazanır.

Korunma:

• Budama sonrası temizlik ve sağlıklı fidan kullanımı kritiktir.
• Hastalık etmeni kışı hastalıklı tomurcuk pulları arasında misel halinde geçirir; bu yüzden eski hastalıklı dokuların temizlenmesi gerekir.

4. Kök ve Kökboğazı Çürüklükleri (Phytophthora spp.)

Fotoğraf: Arpitoon · CC0

Ağacın temelini, yani kök sistemini hedef alan tehlikeli bir hastalıktır.

Belirtiler: Ağaçta genel bir gelişme geriliği görülür. İlkbaharda yapraklar normalden daha küçük, sayısı az ve açık yeşil-sarımsı renkte çıkar. Yaz mevsiminde ağacın genel görünümü bozulur. Kök bölgesinde yapılan incelemelerde, kabuk dokusunda çöküntü ve çatlaklar fark edilir. Sağlıklı doku ile hastalıklı (nekrotik) doku arasında belirgin bir çizgi oluşur; hastalıklı kısımlarda turuncudan koyu kahverengiye kadar değişen renk değişimleri ve ekşimsi bir koku görülebilir.

Korunma:

• Drenaj: Hastalığın çıkışına uygun, aşırı nem tutan ve su biriken yerlerde bahçe kurulmamalıdır.
• Gübreleme: Kireç, potasyum, fosfor ve humus yönünden fakir olan bahçelerde hastalık daha sık görülür; bu yüzden toprağın besin değerini dengeli tutacak uygun gübreleme yapılmalıdır.
• Sulama: Fidanlıklar gibi nemli alanlarda yağmurlama sulama yerine, kök boğazını aşırı ıslatmayacak yöntemler tercih edilmelidir.