Bitki Yetiştirme Rehberi

Trabzon Hurması (Cennet Hurması) Hakkında Genel Bilgi

Trabzon hurması (Diospyros kaki); halk arasında cennet hurması, cennet elması, Japon hurması, kaki veya ambe olarak da bilinen, abanozgiller familyasına ait, kışın yapraklarını döken, geniş tepeli ve seyrek dallı bir meyve ağacıdır. Anavatanı Çin olan bu değerli meyve, Türkiye'de 1920'li yıllarda Fransızlar tarafından Hatay bölgesine getirilmiş; bu nedenle bazı yörelerde "Frenk elması" olarak da anılmaya başlanmıştır.

Kaç yaşında meyve verir, ne kadar yaşar?

Trabzon hurması ağaçları, dikildikleri anaç türüne ve bakım şartlarına bağlı olarak genellikle 3 ila 6 yaş arasından itibaren meyve vermeye başlar. Ağacın boyu 10 metreye kadar ulaşabilir. Meyveleri, çiçeklenme döneminden itibaren oldukça uzun bir sürede, yaklaşık 140–16 gün gibi bir sürede olgunlaşarak sonbahar aylarında (Ekim-Kasım gibi) hasat edilebilir.

Türkiye'de ve dünyada nerede yetişir?

Trabzon hurması, subtropik iklimlerin meyvesidir ancak sıcak ılıman iklimlere de uyum sağlayabilir. Türkiye'de özellikle Karadeniz kıyı şeridi ile Hatay ve Antalya civarında yetiştirilmektedir. Ülkemizde 40'ın üzerinde ilde üretimi yapılsa da yıllık üretim miktarı yaklaşık 15 bin ton civarındadır.

Dünya genelinde ise en büyük üretici Çin'dir. Çin'i sırasıyla Güney Kore, Japonya, Brezilya ve İtalya takip etmektedir. Yeni Zelanda, Avustralya ve Şili gibi ülkeler ise üretim potansiyeli yüksek, üretim yapmaya yönelen ülkeler arasındadır.

Kullanım alanları ve besin değeri

Portakal rengindeki meyveleri şekerli ve tanence zengin olan bu meyve, taze olarak tüketildiği gibi sirke yapımında da kullanılır. Besin içeriği bakımından oldukça zengindir:

• Vitamin Deposu: Özellikle A, B (riboflavin, niasin, tiamin) ve C vitaminleri açısından zengindir.
• Mineral Kaynağı: Potasyum, kalsiyum, fosfor, demir, magnezyum ve sodyum gibi mineralleri yüksek oranlarda içerir.
• Sağlık Faydaları: Yapılan araştırmalar; kalp-damar, sindirim sistemi hastalıklarına iyi geldiğini, bağışlık sistemini güçlendirdiğini, kolesterol ve yüksek tansiyonu düşürücü etkileri olabileceğini göstermektedir.

Trabzon hurması yetiştiriciliğinde bilinmesi gereken üç temel özellik

1. İklim ve Nem İsteği: Yüksek hava nemini sever; en kaliteli meyveler nemli bölgelerden elde edilir. Ancak yüksek yaz sıcaklarında meyvelerde güneş yanıklığı görülebilir. Kışın ise –17, –18 °C gibi düşük sıcaklıklara dayanabilse de, yapraklar –3 °C'de zarar görebilir.
2. Meyve Düşümü Riski: Bu ağaçlarda meyve dökümü oldukça kritiktir. Çiçeklenme sonrasında yaklaşık %50 oranında, ardından Ağustos ayında ikinci bir meyve dökümü yaşanabilir. İklim koşulları ve su durumu bu dökümü etkiler.
3. Hassas Dalları: Ağacın dalları oldukça gevrek bir yapıdadır. Bu nedenle hasat döneminde şiddetli rüzgarlar dalların kırılmasına neden olabilir.