Bitki Yetiştirme Rehberi

Trabzon Hurması Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Çelik ve Aşı Yöntemleri

Trabzon hurması yetiştiriciliğinde en kritik konul mu, fidanın nasıl üretildiğidir. Bu bitkide çelikle köklendirme oldukça zor bir işlemdir. Bu nedenle ticari bahçelerde ve profesyonel üretimde temel olarak aşı yöntemi kullanılır. Tohum ise genellikle aşılacak olan anaçları (çöğürleri) yetiştirmek için bir araç olarak kullanılır.

Tohumla çoğaltma ve anaç yetiştirme

Trabzon hurması tohumdan yetiştirilebilir ancak bu yöntemle elde edilen ağaç, meyvesini yediğimiz o lezzetli çeşitlerin aynısı olmaz. Tohumdan gelen ağaçlar genellikle yabani formda kalabilir, verimi düşük olabilir veya meyvesi çok buruk (kekre) olabilir. Tohum kullanımı daha çok şu amaçla yapılır:

1. Anaç (Çöğür) Üretimi: Aşılama yapacağımız sağlam kök sistemine sahip fidanları oluşturmak için tohumlar ekilir.
2. Adımlar: Tohumlar yaklaşık 7,6 cm derinliğe ekilebilir. Fidanlar belirli bir boya (yaklaşق 7,6 cm) ulaştığında, daha derin plastik torbalara veya fide yataklarına şaşırtılabilir.

Not: Şaşırtma sırasında köklerin zarar görmemesi için dikkatli olunmalıdır. Özellikle Diospyros kaki anaçlarında kazık kök yapısı hakimdir, bu kökün kırılmaması gelişimi doğrudan etkiler.

Aşı yöntemiyle çoğaltma

Bahçenizde istediğiniz kaliteli çeşidi (örneğin tatlı ve çekirdeksiz bir türü) yetiştirmek istiyorsanız, tek yol aşı yapmaktır. Aşıda, istediğiniz özelliğe sahip bir dalın (kalem) veya gözün, sağlam bir anaç üzerine birleştirilmesi işlemidir.

En çok kullanılan aşı türleri:

• Göz Aşısı: T veya yongalı göz aşısı yöntemleri tercih edilir.
• Kalem Aşısı: Dilcikli veya yarma aşı yöntemleri kullanılır.

Başarılı bir aşılama için dikkat edilmesi gerekenler:

• Zamanlama: Aşı işlemi ağacın dinlenme döneminde (dormansi) yapılmalıdır.
• Kalem Seçimi: Kullanılacak aşılık kalemlerin, bir önceki sezonun büyümesinden gelen 2 ila 4 göz içermesi idealdir.
• Kalem Kalınlığı: Aşılama yapılacak anaç gövdesinin çapı en az 9 mm (3/8 inç) olmalıdır.
• Nem Kontrolü: Aşı yapıldıktan sonra, aşının kurumasını önlemek ve yüksek nem sağlamak amacıyla aşılı bölge bir plastik torba ile kapatılmalıdır.

Hangi anaç (çöğür) seçilmeli?

Aşı yapacağınız alt bitki (anaç), ağacın karakterini belirler. Seçim yaparken toprağınızın yapısına dikkat etmelisiniz:

• Diospyros kaki: En yaygın kullanılan anaçtır. Güçlü büyür, bütün çeşitlerle iyi uyuşur. Ancak kökleri sürekli ıslak toprağı sevmez, nem hassasiyeti vardır.
• Diospyros lotus: Kuraklığa daha dayanıklıdır ve bol saçak kök yapar. Bu da şaşırtmayı kolaylaştırır. Ancak drenajı zayıf (su tutan) topraklarda iyi sonuç vermez.
• Diospyros virginiana: Çok nemli topraklara ve aşırı soğuklara dayanıklıdır. Ancak çok fazla dip sürgünü (ağaç dibinden yeni sürgünler) vererek ağacın formunu bozabilir.

Evdeki hobi bahçeleri için tavsiye

Eğer evde küçük bir saksıda deneme yapmak istiyorsanız, tohumdan yetiştirdiğiniz fidanların bir süre sonra çok büyüyüp form değiştireceğini bilmelisiniz. Eğer amacınız lezzetli meyve almaksa, mutlaka bölgenizdeki fidanlıklardan aşılanmış, sertifikalı ve etiketli fidanlar temin etmelisiniz. Kendi aşınızı yapacaksanız, aşının üzerine nemli bir örtü kapatmayı ve aşının hava alıp kurumasını engellemeyi ihmal etmeyin.