Bitki Yetiştirme Rehberi

Şeftali Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Aşı ve Anaç Seçimi

Şeftali yetiştiriciliğinde çoğaltma konusu ikiye ayrılır: Meyve verecek olan "çeşit" ve bu meyveyi taşıyacak olan "anaç". Modern meyvecilikte şeftali, tohumdan yetiştirilmek yerine aşı yoluyla çoğaltılır. Tohum kullanımı ise genellikle sadece yeni bir anaç (kök yapısı) geliştirmek amacıyla kullanılır.

Tohumla çoğaltma (Anaç yetiştirme)

Şeftali tohumdan (çekirdekten) yetiştirildiğinde, çıkan ağaç ana ağacın özelliklerini taşımaz; yani meyve kalitesi, iriliği ve tadı tamamen farklı olabilir. Bu yüzden tohum, meyve ağacı elde etmek için değil, aşı yapılacak anaç (çöğür) üretmek için kullanılır. Tohumla üretim sürecinde şunlara dikkat edilmelidir:

1. Zamanlama: Tohumlar genellikle Ekim veya Kasım aylarında ekilir.
2. Ekim derinliği: Tohumlar yaklaşık 5 cm (2 inç) derinliğe gömülmelidir.
3. Çimlendirme: Eğer sonbahar yağışları yetersizse, tohumlar ekimden önce 72 saat boyunca suda bekletilebilir. Ancak suda yüzen tohumlar kalitesizdir, kullanılmamalıdır.
4. Dikkat edilmesi gerekenler: Tohumun canlılığı depolama süresine bağlı olarak azalır; bu yüzden mümkünse en güncel sezona ait çekirdekler kullanılmalıdır.

Aşıyla çoğaltma (Çeşit üretimi)

Şeftali ağacının karakteristik özelliklerini (meyve tadı, rengi, büyüklüğü) korumanın tek yolu aşı yöntemidir. Şeftali, genetik yapısı gereği aşı uyuşması çok yüksek bir türdür. En yaygın kullanılan yöntem T-aşı (göz aşısı) yöntemidir. Bu işlem, ağaçların büyüme döneminde, yani kabuğun kolayca ayrıldığı dönemde yapılır.

Doğru anaç (çöğür) seçimi nasıl yapılır?

Şeftali bahçesi kurarken en kritik karar, ağacın üzerine aşılan çeşitten ziyade, o çeşidi taşıyacak olan anaç seçimidir. Toprağınızın yapısına göre şu seçenekleri değerlendirmelisiniz:

1. Kireçli ve ağır topraklarda: Eğer toprağınızda kireç oranı yüksekse veya toprak ağır yapılıysa, GF 677 veya GF 556 gibi badem x şeftali hibrit anaçları tercih edilmelidir. Bu anaçlar kirece ve nematoda (kök ur nematodu) oldukça dayanıklıdır.

2. Kurak ve kıraç topraklarda: Su imkanının kısıtlı olduğu yerlerde badem çöğürleri kullanılabilir. Ancak dikkat; badem anaçları ağacı küçük tutar ve ömrü daha kısa olabilir, ayrıca aşı uyuşmazlığı riski vardır.

3. Su biriken veya ağır topraklarda: Taban suyunun yüksek olduğu, ağır topraklarda erik türleri (örneğin Saint Julien klonları) anaç olarak kullanılabilir. Bu türler şeftali ile iyi uyuşur.

4. Nematod sorunu olan bahçelerde: Eğer toprağınızda kök ur nematodu (Meloidogyne spp.) varsa, Nemaguard veya Nemared gibi nematoda dayanıklı hibrit anaçları kullanmanız hayati önem taşır.

Evdeki bahçeler için önemli tavsiyeler

Eğer küçük bir bahçeniz varsa ve kendi fidanınızı yetiştirmek istiyorsanız, şeftalinin kış soğuklarına karşı hassas olduğunu unutmamalısınız. Aşılama yaparken veya fidan dikerken, bölgenizdeki iklim şartlarını göz önünde bulundurarak, aşının yapıldığı anaç ile meyve çeşidinin birbirine uyumlu olduğundan emin olun. Yeni başlayanlar için en güvenli yol, bölgenizdeki İl/İlçe Tarım Müdürlüklerine danışarak toprağınıza en uygun anaç tipini öğrenmektir.