Bitki Yetiştirme Rehberi

Mandalina Nasıl Çoğaltılır? Tohum, Aşı ve Anaç Seçimi

Mandalina (Citrus reticulata), narenciye grubunun en sevilen üyelerinden biridir. Mandalina yetiştiriciliğinde amaç, meyve kalitesini ve verimi korumaktır. Bu nedenle, ev bahçenizde veya ticari bahçenizde kullanacağınız fidanın, yediğiniz o tatlı meyvenin özelliklerini taşıması gerekir. Mandalina çoğaltımında temel olarak tohum (anaç üretimi için) ve aşı yöntemleri kullanılır.

Tohumla çoğaltma (Anaç yetiştirme)

Mandalina tohumdan ekildiğinde yeni bir ağaç elde edersiniz ancak bu ağaç ektiğiniz meyveyle aynı özelliklere sahip olmayabilir. Tohumdan çıkan ağaçlar genellikle daha geç meyveye yatar ve meyve kalitesi değişebilir. Bu yüzden tohumu, üzerine istediğimiz kaliteli mandalina çeşidini aşılayacağımız bir anaç (kök yapısı) oluşturmak için kullanırız. Adım adım tohum ekimi süreci şöyledt:

1. Tohum Seçimi: Tohumları, hastalık ve böcek hasarı görmemiş, kaliteli ve sağlıklı meyvelerden elde etmelisiniz.
2. Tohum Hazırlığı: Meyveden çıkardığınız tohumları zarar vermeden temizleyin. Tohumun üzerindeki yapışkan tabakayı (müsilaj) gidermek için temiz suda 24 saat bekletin. Yıkama sırasında suyun üzerinde yüzen tohumları ayıklayın; bunlar genellikle boş veya kalitesizdir.
3. Çimlenmeyi Hızlandırma: Tohumların uyku dönemini kırmak ve çimlenmeyi hızlandırmak için tohumları iki hafta boyunca soğuk ortamda saklayabilir veya 70°C sıcaklıktaki suya daldırma (sıcak stratifikasyon) yöntemini uygulayabilirsiniz.
4. Ekim İşlemi: Tohum yataklarını hazırlarken kumlu ve organik maddece zengin topraklar kullanın. Tohumları, kanal açılmış yataklara yaklaşık 1 cm arayla serpin ve üzerini 2 cm kalınlığında toprakla örtün.
5. Bakım: Nem kaybını önlemek ve yabancı otları kontrol etmek için tohum yatağının üzerini malçla örtün. Toprak nemini en az %60 seviyesine yakın tutmak için haftada en az 3-4 kez, tohumları yerinden oynatmayacak kadar hafif bir sulama (fıskiye veya ince uçlu hortumla) yapın. Tohumlar yaklaşık 28-35 gün içinde çimlenecektir.

Aşıyla çoğaltma (Çeşidi koruma)

Mandalina bahçesi kurmanın en doğru yolu, kaliteli bir çeşidi (scion), dayanıklı bir anaç (rootstock) üzerine aşılamaktır. Aşı yapabilmek için önce tohumdan yetiştirdiğiniz anaçların gövde çapı yaklaşık 3 mm (bir tükenmez kalem ucu kadar) olduğunda aşılama aşamasına geçilir.

En iyi anaç ve çeşit kombinasyonları: Başarılı bir üretim için uyumlu anaç seçimi kritiktir. Bazı örnek kombinasyonlar şunlardır:

• Trifoliate Orange (Üç yapraklı portakal) anaç olarak kullanıldığında, Calamandarin çeşidi ile iyi sonuç verebilir.
• Rough Lemon (Sert limon) anaç olarak kullanıldığında, Citrange çeşidi ile uyumludur.
• Rangpur Lime anaç olarak kullanıldığında, Citrumelo çeşidi ile uyumludur.

Aşı teknikleri: Mandalina aşılama sürecinde en sık kullanılan yöntemlerden biri T-aşı yöntemidir. Ayrıca yağışlı mevsimlerde su birikmesini önlemek için Ters T-aşı tekniği de tercih edilebilir. Aşı yapmadan iki hafta önce, anaç fidelerin kabuğunun kolayca ayrılması ve büyümenin canlanması için iki-üç günde bir sulama yapılması çok önemlidir.

Aşı çubuğunun (kalem) saklanması

Eğer aşılama yapacak fideleriniz henüz hazır değilse, kullanacağınız aşı çubuklarını (kalemleri) kurutmadan saklamalısınız. Çubukları nemli bir gazete kağıdına sarıp selofan poşet içine koyarak serin bir yerde muhafaza edebilirsiniz. Ayrıca bu çubukları, sıcaklığı 6°C ile 9°C arasında değişen bir buzdolabında üç aya kadar saklamanız mümkündür. Aşı çubuğunun asla kurumasına izin vermeyin.

Fidan dikimi ve bakımı

Aşılanmış veya tohumdan büyütülmüş fideleri saksılara aktarırken; dikim yapacağınız saksının ortasına bir çubuk yardımıyla dikey bir delik açın. Fideleri dikkatlice yerleştirin ve saksı kenarlarına doğru hafifçe bastırarak köklerin yerleşmesini sağlayın. Eğer kökler saksı içinde kıvrılmışsa, bunları nazikçe açın ve kök tüylerini teşvik etmek için kök uçlarını hafifçe budayın. Fidelerin gelişimini desteklemek için düzenli olarak takviye gübreleme yapmayı ve yabancı otları, fidelerin köklerine zarar vermeden temizlemeyi ihmal etmeyin.