Bitki Yetiştirme Rehberi

Ceviz Fidanı Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi

Ceviz, kazık köklü ve derinlere inen bir ağaç türüdür. Bu nedenle bahçe tesisi yapmadan önce toprak hazırlığının çok iyi yapılması, fidanın gelecekteki verimi ve kök sağlığı için hayati önem taşır. Yanlış dikim mesafesi veya hatalı çukur hazırlığı, yıllar sonra ağaçların birbirine girmesine veya verim kaybına neden olabilir.

Ceviz fidanı ne zaman dikilir?

Dikim zamanı, bölgenin iklim özelliklerine ve fidanın türüne (tüplü veya açık köklü) göre değişiklik gösterir. Genel olarak şu dönemler uygundur:

• Kışlar normal, yazlar normal geçiyorsa: Ekim ayından başlayarak Aralık ayına kadar veya Şubat ortasından Temmuz ayına kadar dikim yapılabilir.
• Kışlar ılıman, yazlar sıcak ve kurak ise: Ekim ayından başlayarak Haziran ayına kadar dikim yapılabilir. Bu tür iklimlerde Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında dikim önerilmez.
• Su imkânı bol olan yerlerde: Ağustos ve Eylül aylarında da dikim yapılabilir.
• Açık köklü fidanlarda: Kasım-Aralık ve Şubat-Nisan ayları en uygun dönemlerdir.
• Tüplü fidanlarda: Su imkânı varsa yılın hemen her ayında dikim yapılabilir.

Toprak hazırlığı nasıl yapılmalıdır?

Ceviz kökleri derine gittiği için toprak yapısı çok önemlidir. Dikimden önce şu adımları izlemelisiniz:

• Derin işleme: Toprak, tek soklu pulluk ile derince sürülerek iyice havalandırılmalıdır. Gerekirse dipkazan ile toprak altı kırılmalıdır.
• Drenaj: Eğer taban suyu seviyesi yüksekse veya toprağın suyu süzme problemi varsa, mutlaka drenaj önlemi alınmalıdır.
• Gübreleme: Toprak analizine göre, dikim öncesinde toprağa yanmış ahır gübresi verilmesi faydalıdır.
• Yer seçimi: Mümkünse güneye bakan ve hafif meyilli araziler tercih edilmelidir. Hakim rüzgâr olan yerlerde rüzgâr kıran planlanmalıdır.

Dikim aralıkları ne olmalı?

Dikim mesafesi; çeşidin özelliğine, toprağın verimliliğine ve kullanım amacına göre belirlenmelidir:

• Genel kullanım: En ideal aralıklar 10x10 m, 10x8 m veya 8x8 m şeklindedir.
• Zayıf topraklar ve yamaçlar: Daha geniş aralıklar, örneğin 10x10 m tercih edilmelidir.
• Kuvvetli ve taban yerler: 12-14 m aralıklar kullanılabilir.
• Kereste üretimi amaçlı: Eğer ağaçlar kereste olarak yetiştirilecekse, daha sık dikim (6x6, 6x7 veya 7x7 m) yapılarak uzun ve düzgün gövde elde edilmeye çalışılır.
• Tozlayıcı mesafesi: Dölleyici çeşitler, ana çeşitten en fazla 50-70 m mesafede olmalıdır.

Adım adım dikim süreci

1. Çukur açma: Çukurlar genişliği en az 50-60 cm, derinliği ise ihtiyaca göre 60 cm ile 100 cm arasında olacak şekilde açılmalıdır.
2. Gübreleme: Çukurun dibine 100-150 gram süper fosfat (TSP) ve potasyum sülfat (PS) gübreleri konulmalıdır.
3. Toprak karışımı: Çukurdan çıkan üst toprak, yanmış hayvan gübresi ile karıştırılarak çukur tekrar doldurulmalıdır.
4. Fidanın yerleştirilmesi: Fidan, kökleri zarar görmeyecek şekilde dikkatle yerleştirilmelidir. Dikim sırasında kök budaması yapılması faydalıdır.
5. Aşı noktasına dikkat: Fidanlar, aşı noktası toprak dışında kalacak şekilde dikilmelidir.
6. Can suyu: Dikim işlemi tamamlanır tamamlanmaz mutlaka can suyu verilmelidir.
7. Herek (Destek) dikimi: Fidanın yanına, hakim rüzgâr yönüne göre bir herek çakılmalı ve fidan gövdesi buraya bağlanmalıdır.
8. Taçlandırma budaması: İleride kereste durumu düşünülerek, fidan gövdeleri toprak yüzeyinden yaklaşık 1-1,5 m yukarıdan kesilerek taçlandırma yapılmalıdır.

Dikimden sonraki ilk haftalar ve bakım

Dikimden sonra fidanın tutunması için şu noktalara dikkat edilmelidir:

• Sulama: Özellikle fidanın dikim yılında ve imkân varsa ilk iki yılında düzenli sulama yapılmalıdır.
• Malçlama: Yazları sıcak ve kurak olan, su kaynağı az yerlerde su kaybını önlemek için yabancı ot veya hububat saplarıyla malçlama yapılabilir.
• Ara ziraat: Ağaçlar 10-12 yaşından sonra aradaki boşlukları doldurana kadar, sıralar arasına vişne, fındık veya uygun yerlere sebze gibi ara ürünler dikilebilir.
• Yüzlek sürüm: Sonbaharda bir defa derin, ilkbaharda ise toprak yüzeyinin uygun olduğu dönemde yüzlek sürüm yapılmalıdır.