Bitki Yetiştirme Rehberi

Böğürtlen dikimi için en ideal zaman erken bahar aylarıdır. Dikim sırasında köklü (saksılı) bitkiler veya çıplak köklü fideler kullanılabilir. Dikim yaparken bitkilerin türüne göre aralıkları ayarlamak önemlidir; dik büyüyen çeşitlerde 3 feet (yaklaşık 90 cm), yarı dik çeşitlerde 5-6 feet (1.5-1.8 metre) ve sürünen çeşitlerde 5-8 feet (1.5-2.4 metre) mesafe bırakılmalıdır. Sıra araları ise yaklaşık 8 feet (2.4 metre) olmalıdır.

Böğürtlen, organik maddece zengin ve drenajı iyi olan toprakları tercih eder. Toprak pH değerinin 5.5 ile 6.5 arasında olması gelişimi için idealdir. Tam güneş alan yerlerde en iyi büyümeyi gösterir ancak kısmi gölgeye de tolerans gösterebilir.

Böğürtlen bitkisi dikildikten sonraki ikinci yıldan itibaren meyve vermeye başlar. Ancak tam verime ulaşması üçüncü yılı bulur. Meyveler genellikle iki aylık bir süreçte olgunlaşır ve her mevsimde birkaç kez ürün alınabilir.

Hasat zamanı meyvenin rengine bağlıdır. Meyveler tamamen koyu mor veya siyah renge döndüğünde en yüksek tatlılık seviyesine ulaşmış demektir. Bu aşamada hasat yapılmalıdır.

Budama, bitki sağlığını korumak için çok önemlidir. Ölü odunları temizlemek ve hava sirkülasyonunu artırıp güneş ışığının içeri girmesini sağlamak için sıklaşmış dalları seyreltmek gerekir. Verim açısından yapılan çalışmalarda, 'Bursa 4' gibi çeşitlerde 50 cm mesafeden kesimin en yüksek verimi sağladığı, 75 cm kesimin de yüksek verimli olduğu saptanmıştır. Çok kısa kesimler (25 cm gibi) verimi düşürebilir.

Özellikle kurak dönemlerde düzenli sulama yapılması şarttır. Toprak nemini korumak ve yabancı otları baskılamak için malç örtüsü kullanılması faydalıdır. Sulamanın damlama sulama yöntemiyle yapılması ve bitki çevresindeki yabancı otların temiz tutulması önerilir.

Eğer yapraklarda sadece damarlar kalacak şekilde bir tahribat (iskeletleşme) ve çiçeklerde hasar varsa, bu durum metalik yeşil-bronz renkli, üzerinde beyaz tüyler bulunan böceklerden kaynaklanıyor olabilir. Bu böceklerin larvaları toprakta gelişir. Mücadele için bitkileri koruyucu örtülerle kapatabilir, böcekleri sabunlu suda eriterek elle toplayabilir veya neem yağı gibi doğal yöntemler kullanabilirsiniz.

Dalların renginin ağarması ve üzerinde siyah mantar yapıları, gri miselyumlar oluşması bir mantar hastalığı belirtisidir. Bu durum meyvelerde sulu çürümeye de yol açabilir. Hava sirkülasyonunu artırmak, bitkileri destek çubuklarıyla (telli sistem) eğitmek ve aşırı gübrelemeden kaçınmak bu hastalığın yönetiminde önemlidir. Gerekirse ruhsatlı fungusitler için tarım müdürlüğüne danışılmalıdır.

Çiçeklerin şeklinin bozulması, çanak yaprakların büyümesi ve meyve oluşmaması bir mantar hastalığı belirtisi olabilir. Bu durumda en etkili yöntem, dirençli çeşitler kullanmaktır. Eğer hastalık çok şiddetli değilse, anormal çiçek kümelerini bitkiden uzaklaştırıp imha etmek ve eski dalları hasattan hemen sonra budayıp yok etmek gerekir.

Dallarda küçük mor veya kırmızı lekelerin oluşup, merkezinin grileşerek çökmesi ve çatlaması bir mantar hastalığıdır. Bu lekeler birleşerek büyük renk değişimlerine ve dalların kurumasına neden olabilir. Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınmak, bitki çevresini yabancı otlardan temiz tutmak ve yapraklara üstten sulama yapmamak (sadece gün içinde ve bitki gövdesine yakın sulama) bu durumu önlemeye yardımcı olur.

Dallarda veya kök sisteminde görülen süngerimsi, pürüzlü ve zamanla çatlayan şişkinlikler (gallar) bakteriyel bir soruna işaret edebilir. Bu durum bitkinin gücünü azaltabilir veya ölüme yol açabilir. Bu tür bir sorunun görüldüğü alanlara en az üç yıl boyunca yeni bitki dikilmemelidir. Enfekte bitki derhal imha edilmelidir.

Yaprakların ipek benzeri ağlarla birbirine bağlandığı ve kıvrıldığı durum, yaprak kıvırıcı böceklerin varlığını gösterir. Bu durum yapraklarda beslenme hasarına ve dökülmeye neden olur. Mücadele için bitki diplerindeki yabancı otları temizlemek ve bitkiyi düzenli izlemek önemlidir. Organik üretimde Bacillus thuringiensis gibi biyolojik yöntemler kullanılabilir.