Bitki Yetiştirme Rehberi

Armutlarda hem tohumdan elde edilen çöğür anaçlar hem de klonal anaçlar kullanılır. Çöğür anaçlar arasında Ahlat (Pyrus elaeagnifolia), Pyrus communis, Pyrus calleryana, Alıç (Crataegus sp.), Pyrus amygdaliformis ve Pyrus serotina bulunur. Klonal anaçlarda ise ayva kökenli Quince A, Quince B, Quince C, BA 29 ve MC gibi çeşitler ile ABD menşeli OH x F serisi (333, 97, 51 vb.) yaygındır.

Ahlat anaçları, özellikle Orta Anadolu gibi kurak bölgelerde yaygın kullanılır. Kuraklığa diğer anaçlara oranla daha dayanıklıdır ve armut çeşitleri ile genellikle iyi uyuşur. Derin, kireçli ve kurak topraklarda kullanılabilir; ancak üzerine aşılı çeşitlerde meyve kalitesi biraz düşük olabilir.

Armutların gelişme yapısına en uygun terbiye şekli Modifiye Lider sistemidir. Ateş yanıklığı hastalığının görüldüğü yerlerde, dalların ölme ihtimaline karşı 4-6 ana çatı dalının gelişmesi sağlanmalıdır. Normal şartlarda 3-4 ana dal yeterli görülürken, riskli bölgelerde bu sayı artırılmalıdır.

Dalların büyük bir kısmının çıkarıldığı budama işlemleri, tercihen ilkbaharda aktif büyüme başlamadan önce, ağacın uyur döneminde yapılmalıdır. Budama yaparken keskin aletler kullanılmalı ve her ağaç geçişinde ekipmanlar dezenfekte edilmelidir. Budanan atık dallar, hastalık ve zararlı barındırmaması için bahçeden uzaklaştırılmalıdır.

Ateş yanıklığı olan yağışlı bölgelerde şiddetli budamadan kaçınılmalıdır; çünkü şiddetli budama taze sürgün oluşumunu uyararak hastalığı yayabilir. Hastalık belirtisi görülen sürgünler, hastalık daha fazla yayılmadan hemen kesilip imha edilmelidir. Budama aletlerinin temizliği bu süreçte hayati önem taşır.

Dikim mesafeleri kullanılan anaç tipine ve iklime göre değişir. Nemli bölgelerde ayva anacı kullanıldığında 3-4 metre; orta boylu ağaçlar için 4-6 metre; armut çöğürü üzerine aşılı ağaçlar için ise 6-8 metre dikim aralığı yeterli olmaktadır. Kurak koşullarda ve kuvvetli anaç kullanıldığında ise daha geniş aralıklar bırakılmalıdır.

Tepe kesimi, sadece sürgünlerin uç kısımlarının kısaltılması işlemidir. Dal seyreltme ise bir sürgünün veya dalın, ana dal veya yan dalın başlangıç noktasından itibaren tamamen çıkarılmasıdır. Armut çeşitlerinin çoğu dikine büyüme eğiliminde olduğu için, yan dal oluşumunu uyarmak adına tepe vurma işlemi en az düzeyde tutulmalıdır.

Beurre Hardy, B. Bosc, Beurre Clairgeau, Lawson ve Flemish Beauty gibi kısa meyve dalcığı olan çeşitlerde, yeni meyve gözü oluşumu için orta derecede budama gereklidir. Buna karşılık Williams (Bartlett), Easter Beurre, Winter Nelis ve Patrick Barry gibi kuvvetli meyve dalcığı ve sürgün meydana getiren çeşitlerde çok hafif budama yapılması tavsiye edilir.

Ayva klonları (Quince A, B, C vb.) erken verime yatmayı teşvik eder ancak kireçli ve drenajı kötü (su tutan) topraklar için uygun değildir. Daha çok yüzlek topraklarda kullanılabilirler. Ayrıca bazı armut çeşitleri ile uyuşmazlık gösterebilirler; bu yüzden fidan seçerken dikkat edilmelidir.

Alıç anaçları bodur bitki elde etmek için kullanılabilir ve az derin, kuru, kumlu veya taşlı topraklara uygundur. Ancak en büyük dezavantajı, birçok armut çeşidi ile uyuşma probleminin olmasıdır. Bu nedenle genellikle doğrudan armut yerine, ayva gibi ara anaçlarla birlikte kullanılır.

İklimin ılıman olduğu bölgelerde fidan dikiminin sonbaharda yapılması daha iyidir. Fidan dikilirken, ağacın ileride büyüyeceği ve meyve vereceği alanlar göz önünde bulundurulmalıdır.

Hayır, budamadan artan atık sürgün ve dallar mutlaka bahçeden uzaklaştırılmalı veya kompost yapılmalıdır. Bu parçalar, bahçedeki böcek ve hastalıklar için bir barınak ve hastalık kaynağı görevi görebilir.