Bitki Yetiştirme Rehberi

Armut Hastalıkları: Belirtiler, Nedenleri ve Korunma Yolları

Armut yetiştiriciliğinde başarılı bir verim almanın yolu, hastalıkları henüz belirti vermeden veya başlangıç aşamasında fark etmekten geçer. Armut ağaçlarında görülen hastalıkların çoğu nemli, aşırı yağışlı veya bakımsız bahçelerde hızla yayılır. Mücadelede en temel kural, ilaçtan önce kültürel önlemleri hayata geçirmektir. İlaçlama yapmanız gerektiğinde ise yalnızca ruhsatlı ürünleri, etiket dozunda ve zamanında kullanmalı, mutlaka bölgenizdeki il/ilçe tarım müdürlüklerinden veya uzmanlardan bilgi almalısınız.

1. Ateş Yanıklığı (Erwinia amylovora)

Fotoğraf: Ninjatacoshell · CC BY-SA 3.0

Armut yetiştiriciliğinde dünyada karantina kapsamında olan, en tahripkâr ve en tehlikeli bakteriyel hastalıktır. Sadece o yılın ürününü değil, ağacın sürgün, dal ve gövdesini de etkileyerek ağaçları tamamen kurutabilir.

Belirtiler: Hastalık belirtileri genellikle yeni oluşmuş sürgünlerde, çiçeklerde ve genç yapraklarda görülür. Bakteriyel akıntılar görülebilir. Bazı durumlarda ağaçlarda kanserli dokular oluşur ve bu dokular kışın bakterinin hayatta kalmasını sağlar. Hastalık ilerledikçe ağaç kurumaya başlar.

Nasıl Yayılır? Bakteri kışı dallardaki kanserli dokularda geçirir. İlkbaharda yağmur, rüzgâr ve emici böcekler (özellikle armut psillidi) aracılığıyla çiçeklere ve sürgünlere bulaşır. Budama makası gibi kirli ekipmanlar ve yağmurlama sulama sistemi de hastalığın yayılmasında önemli rol oynar. Aşırı yağışlar ve dolu yaraları da enfeksiyon riskini artırır.

Korunma ve Mücadele:

• Bahçenizi kurarken mutlaka hastalıktan ari, sertifikalı fidanlar kullanın.
• Budama yaparken kullandığınız makas, testere ve bıçakları her kullanım sonrası %10'luk çamaşıkl suyu çözeltisine daldırarak dezenfekte edin.
• Ağaçlarda enfekte olmuş dalları, hastalığın sağlam kısmın en az 20 cm altından keserek imha edin (yakın).
• Ağaçların uyanık dönemindeki enfeksiyonlarda, hastalıklı dalları kesip yakmak en etkili yöntemlerden biridir.
• Yemleme veya sulama sırasında hastalığın yayılmasını önlemek için yağmurlama sulama yerine damlama sulama tercih edin.
• Hastalığın en önemli taşıyıcılarından olan Armut Psillidi (Pyslla pyalı) ve Lygus türleri ile mücadele edin.
• Büyük dalları kestikten sonra budama yaralarını %10'luk çamaşır suyu ile temizleyip aşı macunu ile kapatın.

İlaçlama (Bakanlık talimatı): Ağaçlar durgun dönemde budama yapıldıktan sonra 1. ilaçlama olarak %2'lik bordo bulamacı uygulanabilir. Kimyasal mücadele için ruhsatlı ürünleri kullanın.

2. Külleme (Podosphaera leucotricha)

Fotoğraf: megachile · CC0

Nemli ve uygun sıcaklıktaki ortamlarda hızla yayılan, yaprak ve meyve kalitesini doğrudan düşüren bir fungus (mantar) hastalığıdır.

Belirtiler: Hastalık belirtileri yaprak, göz, sürgün, çiçek ve meyvelerde görülebilir. İlk belirtiler genellikle yaprakların alt yüzeyinde yama şeklinde, beyaz ve tozlu bir tabaka olarak ortaya çıkar. Zamanla yaprakların üst yüzeyinde de klorotik (sararmış) lekeler oluşur. Enfeksiyon şiddetliyse yaprak kenarları kıvırcıklaşır, yapraklar olgunlaşmadan dökülür. Sürgünlerde bodurlaşma meydana gelir. Meyvelerde ise ağ benzeri kırmızı kahverengi lekeler görülebilir.

Korunma ve Mücadele:

• Bahçede dengeli gübreleme yapın; aşırı azotlu gübrelemelerden (yeşil aksamı aşırı büyüten) kaçının.
• Bahçe toprağının pH değerini 5,5–6,5 seviyelerinde tutmaya özen gösterin.
• Hastalık belirtileri görüldüğünde mutlaka uzman bir ziraat mühendisine danışarak ruhsatlı ürünlerle mücadele planı oluşturun.

3. Karaleke (Venturia pyrina)

Fotoğraf: Jerzy Opioła · CC BY-SA 4.0

Yaprak ve meyvelerde ciddi tahribat yaratan, meyve kalitesini ve ağaç sağlığını bozan bir diğer önemli hastalıktır.

Belirtiler: Yaprakların daha çok üst yüzeyinde görülen lekeler başlangıçta yağımsı bir görünümdedir. Bu lekeler zamanla zeytin rengine, ardından kahverengiye döner. Lekeli kısımdaki dokular ölür. Yapraklar önce yeşilimtırak lekelerle dolar, sonra sararır ve dökülür. Meyvelerde ise lekeler zamanla kahverengiye döner ve birleşerek büyük, şekil bozukluğuna yol açan lekeler oluşturur.

Korunma ve Mücadele:

• Budama sonrası ağaçların durgun dönemde bakırlı preparatlarla (Bordo bulamacı gibi) ilaçlanması koruyucu bir önlemdir.
• Dökülen yaprakları bahçede bırakmayarak hastalık döngüsünü kırmaya çalışın.
• Ağaçların sağlıklı gelişimi için aşırı nemli ortamlardan kaçının ve drenajı iyi olan bahçeler tercih edin.