Ayçiçeği Yıllık Bakım Takvimi (Ay Ay)
Umut Fidancılık Uzman Ekibi3 dk okuma
Ayçiçeği yetiştiriciliğinde ay ay yapılacak işler: toprak hazırlığı, ekim, gübreleme, yabancı ot mücadelesi, sulama ve hasat zamanları. Verimli bir üretim için dikkat edilmesi gerekenler.
Aşağıdaki takvim Türkiye genelindeki tarım koşulları için hazırlanmış bir rehberdir. Ayçiçeği yetiştiriciliğinde işlerin zamanlaması bölgenin iklimine, toprak yapısına ve seçilen hibrit çeşide göre değişiklik gösterebilir. Sahil bölgelerinde süreçler daha erken başlarken, iç kesimlerde hava sıcaklıklarına bağlı olarak daha geç ilerleyebilir. Uygulamalarınızda mutlaka bölgenizdeki il/ilçe tarım müdürlüklerinden veya uzmanlardan destek alınız.
Ocak – Şubat
- Bir önceki yılın hasat kalıntıları ve saplarının temizlenmesi.
- Toprak analizi yapılması; toprağın azot (N), fosfor (P) ve potasyum (K) ihtiyacının belirlenmesi.
- Ekim öncesi toprak hazırlığı planlaması: Sonbaharda yapılan sürümün ardından ilkbaharda kazayağı ve tırmık ile tohum yatağının hazırlanması planlanır.
- Eğer kullanılacak çeşit mildiyö (köse hastalığı) konusunda hassassa ve ilaçsız bir çeşitse, tohum ilaçlaması için hazırlık yapılması.
Mart – Nisan
- Toprak hazırlığının tamamlanması ve tohum yatağının oluşturulması.
- Ekim işleminin yapılması: Tohumların nemli toprağa, yaklaşık 5 cm (2 inç) derinliğe ekilmesi önerilir; ancak derinliğin 7.5 cm'yi (3 inç) geçmemesine dikkat edilmelidir.
- Ekim sırasında tohum iriliğine göre dekara atılacak miktar ayarlanmalıdır (ortalama 400 gr/da civarı).
- Sıra arası 70 cm, sıra üzeri 30-35 cm olacak şekilde ekim yapılması, yüksek verim için popülasyonu dengeler.
- Sıcaklıkların yeterli seviyeye (en az 8-10°C) ulaşmasıyla birlikte ekim süreci hızlanır.
Mayıs – Haziran
- Yabancı ot mücadelesi: Bitkiler henüz küçükken yabancı otlarla rekabet edemezler, bu yüzden erken dönemde çapa veya ara çapa yapılması kritiktir.
- Eğer ekim öncesi yabancı ot ilacı uygulandıysa, ilacın toprakla iyice karıştırılması için tırmık veya benzeri bir aletle toprak işlenmelidir.
- Bitkiler 25-30 cm boya ulaştığında çapa makinesi ile ara çapa yapılması.
- Bitkilerin tam güneş alması ve haftalık yaklaşık 2.5 cm (1 inç) su ihtiyacının (yağış veya sulama ile) karşılanması.
- Bitki gelişimi takip edilerek hastalık ve zararlı kontrolü yapılması.

Temmuz – Ağustos
- Sulama takibi: Özellikle sulu tarım yapılan alanlarda, bitkinin su ihtiyacı artar; kuru şartlarda ise bitki kazık kök yapısı sayesinde dayanıklıdır ancak verim için su önemlidir.
- Gübreleme ihtiyacı: Toprak analizine göre azot ve fosfor takviyesi gerekebilir. Sulu koşullarda gübre miktarları kuru şartlara göre artırılmalıdır.
- Yabancı ot kontrolünün sürdürülmesi; bitki üst örtüsü (kanopi) ağırlaşana kadar mücadele devam etmelidir.
- Bitki boyu ve tabla gelişimi gözlemlenmelidir.
Öne Çıkan Ürünler
Eylül – Ekim
- Hasat hazırlığı: Tanedeki nem oranı %8-9 seviyesine düştüğünde hasat uygun hale gelir.
- Hasat sırasında biçerdöverin çalışma hızı ve biçim yüksekliği düşük tutulmalıdır.
- Hasat makinelerinin altına sapların ekip edilmesi, toprak sıkışmasını önlemek ve ekonomik kazanç sağlamak açısından önemlidir.
- Hasat sonrası tarlanın bir sonraki yıl için hazırlanması.
- Ekim nöbeti planlaması: Ayçiçeği topraktan çok besin tükettiği için üst üste ekimden kaçınılmalı, genellikle buğday-ayçiçeği ekim nöbeti uygulanmalıdır.
Kasım – Aralık
- Hasatın tamamlanması ve ürünün depolanması.
- Toprağın dinlendirilmesi veya bir sonraki sezon için uygun ekim nöbeti bitkisinin (örneğin buğday) planlanması.
- Bahçe veya tarla temizliği; bitki artıklarının düzenlenmesi.
- Gelecek sezon için tohumluk seçiminin yapılması (yüksek verimli hibrit çeşitlerin değerlendirilmesi).
Ayçiçeği hesaplama araçları
Ayçiçeği tohumu hesaplama – arazime ne kadar ayçiçeği tohumu gerekir?
Standart ekim: sıra arası 70 cm, sıra üzeri 30–35 cm (dekara yaklaşık 4.500 bitki); dekara 0,4–1 kg tohum.
Ayçiçeği verim hesaplama – dönümden ne kadar ayçiçeği (tane) alırım?
Rakamlar resmî ve akademik kaynaklardaki ortalamalara dayanan tahmini değerlerdir. İklim, toprak, çeşit, cins ve bakıma göre gerçek sonuç farklı olabilir.
Bilmekte fayda var
- Kuru şartlarda dekara 250–300 kg, sulu şartlarda 350–500 kg tane alınır.
- Bitkiler 25–30 cm boya gelince ara çapa yapılmalıdır.
Ayrı sayfada hesaplayın: Ayçiçeği tohumu hesaplama · Ayçiçeği verim hesaplama
Kaynaklar
- Wikipedia – Ayçiçeği (https://tr.wikipedia.org/wiki/Ay%C3%A7i%C3%A7e%C4%9Fi)
- Ayçi̇çeği̇ Yeti̇şti̇ri̇ci̇li̇ği̇ (https://isparta.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Faydalı+Bilgiler/Bitkisel+Yetiştiricilik/Tarla+Bitkileri+Yetiştiriciliği/Ayçiçeği+Yetiştiriciliği.pdf)
- Plant Propagation Protocol for Helianthus annuus L. ESRM 412 - Native ... (https://courses.washington.edu/esrm412/protocols/2012/HEAN3.pdf)
- Annual Sunflower - Usda (https://plants.sc.egov.usda.gov/DocumentLibrary/plantguide/pdf/cs_hean3.pdf)
- Ayciçeği Tarımı İklim ve Toprak İstekleri (https://kirklareli.tarimorman.gov.tr/BelgelerArsiv/Yayınlarımız/Liflet/Bitkisel+Üretim+Lifletleri/Ayçiçeği+Tarımı.pdf)
Ayçiçeği hakkında diğer yazılar
- Ayçiçeği Bakımı ve Yetiştirme Teknikleri: Verimi Artırmak İçin Neler Yapılmalı?
- Ayçiçeği Nasıl Çoğaltılır? Tohum Ekimi ve Dikim Teknikleri
- Ayçiçeği Nasıl Dikilir? Adım Adım Dikim Rehberi
- Ayçiçeği Çeşit Seçimi ve Kaliteli Tohum/Fidan Rehberi
- Ayçiçeği Gübreleme Rehberi: Hangi Gübre, Ne Zaman Verilmeli?
- Ayçiçeği Hasadı: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?
- Ayçiçeği Hasat Sonrası: Doğru Hasat Zamanı, Depolama ve Saklama Koşulları
- Ayçiçeği Hastalıkları: Belirtiler, Zararlılar ve Korunma Yolları
- Ayçiçeği İçin İklim ve Toprak İstekleri: En İyi Verim İçin Yer Seçimi Nasıl Yapılmalı?
- Ayçiçeği Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan 10 Hata
- Ayçiçeği Sulama: Ne Zaman, Ne Kadar ve Nasıl Sulunmalı?
- Ayçiçeği Verimi ve Ekonomik Değeri Nasıl Artırılır?
- Ayçiçeği Tarlalarında Verim Kaybı ve Yeniden Ekim Stratejileri
- Ayçiçeği Zararlıları: Orobanş, Mildiyö ve Diğer Önemli Sorunlar